عبارت
از تاریخ
   
تا تاریخ
   
جنبه سیاسی این مجالس بالاتر از همه جنبه‌های دیگر است

امتزاج عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) با فرهنگ، زندگی، شخصیت، روح و روان مردم ایران، واقعیتی است انکارناپذیر. بحث پیرامون کیفیت عزاداری، سوالات، تحریف ها و شبهات مطروحه در این حوزه در بسیاری مواقع محل اختلافاتی هرچند جزئی شده است. اختلاف هایی که البته همیشه هم جزئی نیست!

مانیفست عاشورایی در هنگامه «به سوی تمدن بزرگ»

از مهمترین مشخصه های عاشورا، ارتباط بین دین و سیاست است. مولفه ای که به طور خاص مورد تاکید امام خمینی (ره) قرار گرفت و اساس دشمنی استکبار و استبداد پهلوی بر این پایه قرار داشت.

بذر انقلاب اسلامی در قیام عاشوراست

وابستگی و پیوستگی انقلاب اسلامی ایران با قیام حضرت سیدالشهدا(ع)، واقعیتی است که کمتر ناظر منصفی می تواند در صدد انکار آن برآید. با این وجود، بررسی ریشه های نضج و پیدایش نهضت انقلابی مردم ایران در دهه های ۴۰ و ۵۰ شمسی، واقعیات عمیق تری را در همین حوزه فرا روی ما قرار خواهد داد. طبیعتا بهترین روای این پیوستگی، کسی جز بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی نخواهد بود. امام(ره) از آغازین روزهای نهضت خویش، همواره با تکیه بر روح حماسی سیدالشهداء، مردم را به رویارویی با رژیم ستم شاهی می خواند.

چگونه کربلا درس انقلاب داد؟

یکی از زوایای برجسته زندگی امام خمینی(ره) به عنوان یک فقیه شیعی، دلبستگی شدید ایشان به اهل بیت(ع) و به خصوص راه و منش حضرت امام حسین(ع) است. قیام عاشورا و کربلا در رویکرد مبارزاتی امام(ره) و الهام گیری از آن، جایگاه برجسته ای دارد به نحوی که امام(ره) جوهره انقلاب اسلامی ایران را قیام عاشورا و برگفته از منش سیدالشهدا معرفی میکند.

امام(ره) در مسئله استقلال و مسیر دفاع از تمامیت ارضی ایران هیچ انعطافی نداشت

در روزهایی که کم کم بساط گروه های تکفیری از کشورهای منطقه پاکسازی می شود، برای بررسی دیدگاه امام(ره) در زمینه «استقلال ملی» و «تمامیت ارضی» کشور با حجت الاسلام دکتر غلامرضا مصباحی مقدم؛ استاد دانشگاه، نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام به گفتگو نشسته ایم. حاصل گفتگوی ما پیش روی شماست.

اقتصادمان وابسته بشود استقلال نداریم

اقتصاد در دنیای معاصر نقش بارزی در شکل دادن به تحولات سیاسی-فرهنگی جوامع بازی می کند. آنچنانکه فرضا درک عموم مردم از تفاوت های کمونیسم و لیبرالیسم، بیشتر ناظر به وجوه اقتصادی این دو مکتب است تا هر چیز دیگر. تاکید رهبر معظم انقلاب بر مسئله «اقتصاد مقاومتی» طی چندسال اخیر، نشانگر اهمیت این حوزه در کشور ما نیز هست. مسئله ای که به نظر می رسد در عین اینکه واجد درون مایه های دینی عمیق است، می توان آن را به عنوان قطعه ای از پازل «استقلال» در منظومه فکری امام راحل(ره) نیز در نظر گرفت.

امام(ره) راه حل اصلی را در «مردم» می دید

مسئله استقلال ملی و نقش فعالانه بین المللی و جهانی در پهنه جغرافیایی جهان اسلام، همیشه یا مورد بدفهمی و تفسیر نادرست قرار گرفته و یا از سوی برخی مخالفان، جنبه ای افراطی به خود گرفته است. به منظور بررسی ارتباط میان "وحدت کشورهای اسلامی" در کنار حفظ و پایبندی به "استقلال ملی" از دیدگاه امام خمینی(ره) با مهندس سیدمحمد غرضی به گفتگو نشسته ایم.

نسبت ملی گرایان با استقلال از دیدگاه امام خمینی(ره)

شعار ملی گرایی در روند مبارزات سیاسی جوامع، غالبا مورد استقبال قرار می گیرد؛ از این رو در تاریخ معاصر جهان برای مطالعه ی کارنامه ملی گرایان باید وقت زیادی صرف نمود.  مرور دیدگاه های بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی در همین زمینه نشان می دهد ایشان در مقاطع زمانی مختلف، مکرر در واقعی بودن مدعای طرفداران اندیشه ناسیونالیسم افراطی در ایران تشکیک کرده، عملکرد آنها را در تناقض با شعارهایشان معرفی می کند.

برجسته ترین مصداق مبارزه امام(ره) در راه استقلال خروش علیه کاپتیلاسیون بود

موقعیت استراتژیک و منابع سرشار ایران همیشه سبب شده تا استعمارگران دنبال حاکمی باشند که بدون کمترین هزینه بیشترین امتیازات را برایشان کسب کند. در این بین، استقلال و هویت ملی ایرانیان قربانی همیشگی مطامع آنها بوده است. در در تبیین همین مسئله، به گفتگو با دکتر حسین شیخ الاسلام، مشاور وزیر امور خارجه و کارشناس برجسته سیاسی، پرداخته ایم.

حزب توده ساخته انگلیس است

دفاع از «استقلال» و «منافع ملی» را شاید بتوان مهم ترین مدعای اکثر گروه های سیاسی در کوران مبارزات انقلابی دانست. شدت چنین ادعاهایی آنقدر زیاد است که هر گروهی -فارغ از درصد تاثیرش بر روند کلی انقلاب-، دوست دارد تمامی اقدامات عوامل خود را در راستای تامین استقلال و منافع ملی قلمداد کند. راستی آزمایی ادعای گروه های گوناگون در این زمینه را اما تنها زمان و تاریخ می تواند مشخص نماید. نسبت تحرکات مجموعه گروه های چپ و مدعی کمونیسم در ایران، با مسئله «استقلال» و «منافع ملی»، نمونه قابل تاملی در همین زمینه محسوب می شود. چپ هایی که علاوه بر حزب توده، به تدریج در تشکل های متعددی از منافقین(مجاهدین خلق) گرفته تا چریک های فدایی خلق، راه کارگر، حزب دموکرات کردستان و ... سازمان می یابند و برخی از آنها امروز نیز فعال هستند.

امام وابستگی نظام های اسلامی را عامل بدبختی مسلمانان می دانستند

بررسی اندیشه های امام خمینی(ره) درباره استقلال جهان اسلام و مانع تراشی آل سعود، یکی از راهبردهای اساسی در شناخت  موانع ایجاد وحدت میان کشورهای اسلامی است. در همین زمینه گفتگویی با دکترمحمدصادق کوشکی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران و از کارشناسان اندیشه سیاسی صورت گرفته تا به تبیین اندیشه های امام(ره) در این زمینه بپردازیم.

چه کسی مسئول استقلال کشورهای اسلامی است؟

استقلال و جایگاه آن در منظومه فکری بنیانگذار انقلاب اسلامی اگر چه نیازمند بازخوانی است، با این حال روشن تر از آن به نظر می رسد که عده ای امروز در تلاش برای انکار یا تاویل آن باشند. این درحالیست که امام(ره) ورای مبارزه برای استقلال ایران، متاثر از نگاه فقهی و اسلامی خود، برای استقلال تمامی ملل تحت سلطه احساس مسئولیت کرده و راهکار خاص خود را پیشنهاد می کند.

استقلال برای ایرانی ها آب و نان می شود؟

مبارزات امام خمینی(ره) پیش و پس از انقلاب، حرکت در مسیری بود که حکومت، مردم و تمامی ارکان کشور از بیگانه مستقل شده و استقلال را به معنای واقعی کلمه، تجربه کنند. استقلال طلبی و نفی وابستگی در کنار مقابله با استبداد داخلی، به عنوان رکن دوم مبارزه امام(ره)  مورد تاکید قرار گرفت و استقلال را یکی از اصول اصلی انقلاب اسلامی و حتی نیاز اصلی برای سایر کشورهای اسلامی می دانستند. در وصیت نامه امام خمینی(ره)، بیش از ۱۳ بار از این واژه و همچنین تعابیر مشابه مانند «خودکفایی»، «نفی وابستگی»، «نفی سلطه غرب و شرق» و «نفی شرق زدگی و غرب زدگی» و ... مورد استفاده قرار گرفته اند.

استقلال سیاسی یا استقلال فرهنگی؛ اولویت کدام است؟

گشوده شدن دروازه های دنیای مدرن به سوی ایران، که از میانه دهه ۱۸ میلادی سرعت گرفت و در دوران قاجار به اوج رسید، شاهان ایرانی را مسحور خود ساخت. کمپانی هند شرقی و استعمارگران وقت یعنی فرانسه و پرتغال و ... با کشتی های بخار خود نه تنها کالا و اختراعات جدید را به سرزمین پارس، روانه داشتند بلکه نوع رفتار، پوشش و گفتار آنها نیز مورد توجه مردم قرار گرفت. آقازاده ها و خان زاده هایی که برای آموختن علم و دانش جدید به غرب رهسپار شده بودند، در برگشت سوغاتی های فرنگی را به ارمغان آوردند که تا داخل دربار و مجالس سنا و ملی نفوذ کرد. اما به قول امام خمینی(ره) از همه بدتر فرهنگی بود که استعمارگران با خود آوردند: «این فرهنگ، فرهنگ استعماری و انگلی است و این فرهنگ از همه چیزها حتی اسلحه این قلدرها بدتر است....» (۱)

دفاع از منافع ملی، مرد می خواهد!

برای بررسی دیدگاه امام خمینی(ره) پیرامون استقلال ملی کشور و تاثیر آن بر نوع مواجهه ایشان با حکومت پهلوی، با دکتر موسی فقیه حقانی؛ استاد دانشگاه، مدیر گروه پژوهشی جامعه شناسی دوره پهلوی موسسه امام خمینی (ره)، معاون پژوهشی موسسه مطالعات تاریخ ایران به گفتگو نشسته ایم. حقانی معتقد است حضرت امام(ره)، ورای مبانی دینی سلب مشروعیت رژیم پهلوی، به دلیل خیانت شاه به منافع ملی کشور، وارد فاز مبارزه سخت با هدف براندازی رژیم سلطنتی شده اند. مشروح گفتگوی ما با این استاد دانشگاه پیش روی شماست.

بنیاد دیگر اسلام، اصل استقلال ملی است

در حوزه مفاهیم سیاسی، واژه «استقلال» از دیرباز جایگاه ویژه و بلکه مقدسی، در اذهان عمومی و جوامع مختف دارد. مفهوم استقلال حتی در حیطه ی مفاهیم روانشناختی نیز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. تا آنجا که روانشناسان، مهم ترین نشانه بلوغ انسان را رسیدن وی به استقلال شخصیتی معرفی می کنند. با این حال به نظر می رسد چارچوب و سطح اهمیت مسئله استقلال در حوزه سیاسی، مانند حوزه روانشناسی از اجماع همگانی برخوردار نباشد. بی معنا معرفی کردن مفهوم استقلال، معرفی استقلال خواهی به عنوان نشانه ای از تحجر و عقب ماندگی ملت ها و نخبگان، غیر علمی و غیر عملی دانستن تحقق استقلال در دنیای معاصر، همه و همه تلاش هایی سیاسی در همین مسیر به شمار می روند.

امامی که در مقابل خیانت ها سکوت نکرد!

از سال ۱۱۷۴ شمسی که آقا محمدخان سلسله قاجاریه را بنا نهاد تا رخداد انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۵۷، نزدیک به دو قرن می گذشت. تولد امام خمینی(ره) در سال ۱۲۸۱ شمسی مصادف با پادشاهی مظفرالدین شاه و جنبش مشروطه بود. ایشان به صورت تجربی بسیاری از تحولات اواخر قاجار و شروع حکومت رضاخان را دیدند. نکته اساسی در ادبیات امام(ره) نسبت به دو حکومت وجود مشابهات و تفاوت هایی است که براساس آن به تبیین رویکرد خود به دو حکومت سلطنتی می پردازند. ایشان هرچند به سرزنش و نکوهش شاهان قاجار مبادرت می ورزند ولی رضاخان و محمدرضا را خائنینی در نظر می گیرند که کمر به نابودی روحانیت و اسلام بسته بودند. طبعا نقدهای امام نسبت به پهلوی بسیار شدیدتر و قاطعانه تر است.

مبارزه تاریخی و چندوجهی امام(ره) با سرطان اسرائیل

در بررسی اندیشه و سلوک سیاسی امام راحل(ره)، تاکید بر مبارزه همیشگی با اسرائیل را شاید بتوان یکی از کلیدی ترین مسائل مورد بحث دانست. تاکیدی که قدمتی همپا یا بلکه بیش از اصل نهضت دارد. ۱۲ شهریور ماه ۴۱، یعنی پیش از آنکه خبری از قیام خونین ۱۵ خرداد باشد، امام(ره) می گوید:«ما با اسرائیل و بهایی ها نظر مخالف داریم و تا روزی که مسئولین امر، دست از حمایت این دو طبقه برندارند، ما به مخالفت با آنها ادامه می‌دهیم.»(۱) در همین فضا اما رژیم شاه سعی دارد با تبلیغات گسترده خود، مخالفین همسویی این رژیم با اسرائیل را وابسته به کشورهای عربی (مصر، عراق و ...) معرفی کند. مسئله ای که باعث می شود امام(ره) ضمن رفع اتهام از خود در این زمینه، عبارت کلیدی تری بر زبان بیاورد. عبارتی که دقت در متن آن شاید بیش از هر تحلیل دیگری بتواند نگاه امام(ره) به مسئله مبارزه با اسرائل را روشن نماید.

امام خمینی (ره)؛ از مصلح دینی تا رهبر انقلابی

ویژگی های رفتاری امام خمینی (ره) با حکومت پهلوی و تفاوت بنیادی مبارزات ایشان با دیگر شخصیت های روحانی و رهبران مبارزات انقلابی از یکسو و شکل گیری تصور تاسیس حکومت آرمانی اسلامی مبتنی بر عدالت و آزادی و استقلال، گرایش به امام خمینی(ره) را به حدی رساند که در تاریخ روحانیت بی نظیر بوده است. به جرئت می توان انقلاب اسلامی را بزرگترین تحول تاریخی ای دانست که از ظهور اسلام تاکنون در ایران به وقوع پیوسته است.(۱) عدم سازش پذیری خاندان پهلوی و حرکت در مسیر حذف شعائر اسلامی از جامعه و افزایش وابستگی به غرب، روند سیر تطور رفتاری امام (ره) را از نصحیت و تلاش برای تغییر رفتار حکومت به سمت تغییر و سرنگونی سلسله پهلوی پیش برد.