عبارت
از تاریخ
   
تا تاریخ
   
استقلال برای ایرانی ها آب و نان می شود؟

مبارزات امام خمینی(ره) پیش و پس از انقلاب، حرکت در مسیری بود که حکومت، مردم و تمامی ارکان کشور از بیگانه مستقل شده و استقلال را به معنای واقعی کلمه، تجربه کنند. استقلال طلبی و نفی وابستگی در کنار مقابله با استبداد داخلی، به عنوان رکن دوم مبارزه امام(ره)  مورد تاکید قرار گرفت و استقلال را یکی از اصول اصلی انقلاب اسلامی و حتی نیاز اصلی برای سایر کشورهای اسلامی می دانستند. در وصیت نامه امام خمینی(ره)، بیش از ۱۳ بار از این واژه و همچنین تعابیر مشابه مانند «خودکفایی»، «نفی وابستگی»، «نفی سلطه غرب و شرق» و «نفی شرق زدگی و غرب زدگی» و ... مورد استفاده قرار گرفته اند.

استقلال سیاسی یا استقلال فرهنگی؛ اولویت کدام است؟

گشوده شدن دروازه های دنیای مدرن به سوی ایران، که از میانه دهه ۱۸ میلادی سرعت گرفت و در دوران قاجار به اوج رسید، شاهان ایرانی را مسحور خود ساخت. کمپانی هند شرقی و استعمارگران وقت یعنی فرانسه و پرتغال و ... با کشتی های بخار خود نه تنها کالا و اختراعات جدید را به سرزمین پارس، روانه داشتند بلکه نوع رفتار، پوشش و گفتار آنها نیز مورد توجه مردم قرار گرفت. آقازاده ها و خان زاده هایی که برای آموختن علم و دانش جدید به غرب رهسپار شده بودند، در برگشت سوغاتی های فرنگی را به ارمغان آوردند که تا داخل دربار و مجالس سنا و ملی نفوذ کرد. اما به قول امام خمینی(ره) از همه بدتر فرهنگی بود که استعمارگران با خود آوردند: «این فرهنگ، فرهنگ استعماری و انگلی است و این فرهنگ از همه چیزها حتی اسلحه این قلدرها بدتر است....» (۱)

دفاع از منافع ملی، مرد می خواهد!

برای بررسی دیدگاه امام خمینی(ره) پیرامون استقلال ملی کشور و تاثیر آن بر نوع مواجهه ایشان با حکومت پهلوی، با دکتر موسی فقیه حقانی؛ استاد دانشگاه، مدیر گروه پژوهشی جامعه شناسی دوره پهلوی موسسه امام خمینی (ره)، معاون پژوهشی موسسه مطالعات تاریخ ایران به گفتگو نشسته ایم. حقانی معتقد است حضرت امام(ره)، ورای مبانی دینی سلب مشروعیت رژیم پهلوی، به دلیل خیانت شاه به منافع ملی کشور، وارد فاز مبارزه سخت با هدف براندازی رژیم سلطنتی شده اند. مشروح گفتگوی ما با این استاد دانشگاه پیش روی شماست.

بنیاد دیگر اسلام، اصل استقلال ملی است

در حوزه مفاهیم سیاسی، واژه «استقلال» از دیرباز جایگاه ویژه و بلکه مقدسی، در اذهان عمومی و جوامع مختف دارد. مفهوم استقلال حتی در حیطه ی مفاهیم روانشناختی نیز از جایگاه ویژه ای برخوردار است. تا آنجا که روانشناسان، مهم ترین نشانه بلوغ انسان را رسیدن وی به استقلال شخصیتی معرفی می کنند. با این حال به نظر می رسد چارچوب و سطح اهمیت مسئله استقلال در حوزه سیاسی، مانند حوزه روانشناسی از اجماع همگانی برخوردار نباشد. بی معنا معرفی کردن مفهوم استقلال، معرفی استقلال خواهی به عنوان نشانه ای از تحجر و عقب ماندگی ملت ها و نخبگان، غیر علمی و غیر عملی دانستن تحقق استقلال در دنیای معاصر، همه و همه تلاش هایی سیاسی در همین مسیر به شمار می روند.

امامی که در مقابل خیانت ها سکوت نکرد!

از سال ۱۱۷۴ شمسی که آقا محمدخان سلسله قاجاریه را بنا نهاد تا رخداد انقلاب اسلامی ایران در ۱۳۵۷، نزدیک به دو قرن می گذشت. تولد امام خمینی(ره) در سال ۱۲۸۱ شمسی مصادف با پادشاهی مظفرالدین شاه و جنبش مشروطه بود. ایشان به صورت تجربی بسیاری از تحولات اواخر قاجار و شروع حکومت رضاخان را دیدند. نکته اساسی در ادبیات امام(ره) نسبت به دو حکومت وجود مشابهات و تفاوت هایی است که براساس آن به تبیین رویکرد خود به دو حکومت سلطنتی می پردازند. ایشان هرچند به سرزنش و نکوهش شاهان قاجار مبادرت می ورزند ولی رضاخان و محمدرضا را خائنینی در نظر می گیرند که کمر به نابودی روحانیت و اسلام بسته بودند. طبعا نقدهای امام نسبت به پهلوی بسیار شدیدتر و قاطعانه تر است.

مبارزه تاریخی و چندوجهی امام(ره) با سرطان اسرائیل

در بررسی اندیشه و سلوک سیاسی امام راحل(ره)، تاکید بر مبارزه همیشگی با اسرائیل را شاید بتوان یکی از کلیدی ترین مسائل مورد بحث دانست. تاکیدی که قدمتی همپا یا بلکه بیش از اصل نهضت دارد. ۱۲ شهریور ماه ۴۱، یعنی پیش از آنکه خبری از قیام خونین ۱۵ خرداد باشد، امام(ره) می گوید:«ما با اسرائیل و بهایی ها نظر مخالف داریم و تا روزی که مسئولین امر، دست از حمایت این دو طبقه برندارند، ما به مخالفت با آنها ادامه می‌دهیم.»(۱) در همین فضا اما رژیم شاه سعی دارد با تبلیغات گسترده خود، مخالفین همسویی این رژیم با اسرائیل را وابسته به کشورهای عربی (مصر، عراق و ...) معرفی کند. مسئله ای که باعث می شود امام(ره) ضمن رفع اتهام از خود در این زمینه، عبارت کلیدی تری بر زبان بیاورد. عبارتی که دقت در متن آن شاید بیش از هر تحلیل دیگری بتواند نگاه امام(ره) به مسئله مبارزه با اسرائل را روشن نماید.

امام خمینی (ره)؛ از مصلح دینی تا رهبر انقلابی

ویژگی های رفتاری امام خمینی (ره) با حکومت پهلوی و تفاوت بنیادی مبارزات ایشان با دیگر شخصیت های روحانی و رهبران مبارزات انقلابی از یکسو و شکل گیری تصور تاسیس حکومت آرمانی اسلامی مبتنی بر عدالت و آزادی و استقلال، گرایش به امام خمینی(ره) را به حدی رساند که در تاریخ روحانیت بی نظیر بوده است. به جرئت می توان انقلاب اسلامی را بزرگترین تحول تاریخی ای دانست که از ظهور اسلام تاکنون در ایران به وقوع پیوسته است.(۱) عدم سازش پذیری خاندان پهلوی و حرکت در مسیر حذف شعائر اسلامی از جامعه و افزایش وابستگی به غرب، روند سیر تطور رفتاری امام (ره) را از نصحیت و تلاش برای تغییر رفتار حکومت به سمت تغییر و سرنگونی سلسله پهلوی پیش برد.

نظام سازی، هنر بی بدیل امام خمینی(ره)

مبارزه برای اهداف بزرگ، همیشه مقدس می نماید و تمرکز انرژی های اجتماعی پیرامون آنها، چندان دشوار نیست. با این حال، انقلاب ها همیشه موفق نیستند! نمونه بارز این مدعا را می توان در ظهور دیکتاتوری ناپلئون از دل انقلاب فرانسه یا حاکمیت تروریسم استالین در کانون انقلاب روسیه دید. تبدیل آرمان ها به برنامه عملیاتی قابل اجرا، شاید سخت ترین مرحله حیات یک انقلاب باشد. مرحله ای که می توان از آن به "نظام سازی" تعبیر نمود.

پیش بینی شگفت انگیز امام درباره مجاهدین خلق

در  شهریور ماه۱۳۴۴، سه جوان به نام های محمد حنیف نژاد، سعید محسن و علی اصغر بدیع زادگان که پیش از آن در دانشگاه تهران با یکدیگر آشنا شده بودند "سازمان مجاهدین خلق" را با راهبرد مبارزه مسلحانه با رژیم شاه بنیان گذاشتند. این افراد پیش از این در جبهه ملی و نهضت آزادی عضویت داشتند که اقدامات این دو گروه سیاسی آنها را قانع نساخته بود. مبارزه مسلحانه مجاهدین با تز «پیشاهنگی» در سال ۱۳۵۰ شروع شد که به ترور مقامات حکومتی و بمب گذاری خلاصه می شد. پس از آنکه رژیم شاهنشاهی تعداد زیادی از اعضای اولیه مجاهدین و به نوعی بنیان گذاران آن را دستگیر، زندانی و از بین برد، در اندک زمانی ردپای نگاه­ها و گرایشات مارکسیستی در زمینه‌‌ تکامل اجتماعی، تضاد دیالکتیک، ماتریالیزم تاریخی و برخی دیگراز مقولات در آثار و اندیشه‌های مجاهدین پدیدار شد. نهایتا در سال ۵۴ با انتشار بیانیه "تغییر مواضع ایدئولوژیک"، در سازمان شکاف ایجاد شد و دو گروه معتقد به مارکسیم و مجاهدین مسلمان از یک ریشه مشترک، انشعاب گرفتند.

امام(ره) و صبر استراتژیک در برابر دولت موقت

تحولات روزهای آغازین هر انقلاب آنقدر سریع هست که کنترل و مدیریت آن از عهده کمتر کسی ساخته باشد. در چنان فضایی، تنوع دیدگاه های فکری انقلابیون، طبیعتا می تواند سختی مدیریت شرایط را چندین برابر کند. از این نظر، انقلاب اسلامی ایران را شاید به لحاظ تعدد طیف های متنوع مخالف حکومت پهلوی، بتوان یک استثناء دانست. به تبع همین شرایط متکثر است که مدیریت نخستین دولت جمهوری اسلامی به مدت ۹ ماه در اختیار جریانی قرار می گیرد که بعدها تفاوت های فکری عمیقی با مبانی حرکت انقلابی توده مردم و رهبری از خود بروز می دهند. مهدی بازرگان سالها پس از استعفایش از نخست وزیری دولت موقت در کتاب «انقلاب ایران در دو حرکت»، عمق تفاوت های فکری خود و امام(ره) را ترسیم کرده، می نویسد:«هدف اتخاذی دولت موقت، خدمت به ایران از طریق اسلام و به دستور اسلام بود؛ در حالی که آقای خمینی برای انقلاب و برای رسالت خود خدمت به اسلام از طریق ایران را اختیار کرده بودند.»(۱)

چگونه یک رئیس جمهور فراری شد؟!

هفتم مرداد ماه، سالروز فرار مردی است که ۱۷ ماه، رئیس جمهور قانونی کشور انقلابی ایران بود. همراهی ابوالحسن بنی صدر با مسعود رجوی در آن روز به خصوص سال ۶۰، حامل معانی و عبرت های بزرگی برای تاریخ معاصر ایران است. بنی صدر، روحانی زاده محترمی بود که علاوه بر در دست داشتن فرماندهی کل قوا، طولانی ترین دوره ریاست شورای انقلاب را در کارنامه خود داشت. تفاوت او با رجوی کم نبود اما در نهایت، راه آنها به یک مقصد منتهی شد و نویسنده کتاب «اقتصاد توحیدی»، دست در دست سرکرده یک گروهک تروریستی با گرایش های کمونیستی، فرار را بر قرار ترجیح داد.

از واقع گرایی لیبرال تا آرمانگرایی انقلابی در تاسیس نهادهای انقلابی

به طور علمی و محققانه می توان اذعان کرد در صورت عدم شکل گیری نهادهای انقلابی در آغازین روزهای شکل گیری نظام مقدس جمهوری اسلامی، ما امروز شاهد نظامی مستحکم و کشوری مقتدر نبودیم.

محتشمی‎پور: هاشمی گفت:«ای بابا، تو هم که همان حرف‌های امام را میزنی!»/بازخوانی خط تزلزل؛ از مواجهه با ناو آمریکا تا داعش

امام البته مثل رهبر انقلاب همراه با مسئولین و مردم بوده‎اند و درست از همین روست که رهبرانقلاب با وجود علم به ناکارآمدی مذاکره با آمریکا و غیرقابل اعتماد بودن دشمن اجازه مذاکره را به کسانی می‎دهند که به عینه می‎بینند دارند به دشمن اعتماد می‎کنند. مسئله‎ای که در این میان جای درنگ دارد و جناب محتشمی‎پور از آن به سادگی عبور می‎کنند هزینه‎هایی است که خط تزلزل و مسامحه در مقابل دشمن تا کنون برای کشور داشته و ولی جامعه دینی را ناگزیر به پذیرش این هزینه‎ها کرده.

امام دنبال اسلام در مقام عمل اجتماعی بود

مسئله امام اسلام در امر اجتماعی، رابطه دین و سیاست و رابطه دین و حکومت بود. مسئله امام تمدن‌سازی اسلامی بود، لذا در کتاب بیع تعبیری دارند که هنوز هم بعد از سی سال بسیاری از ما آن را نمی‌فهمیم و امام با چه پشتوانه‌ای آن را فهمیده‌اند. می‌فرماید:«الاسلام هو الحکومه» اسلام یعنی حکومت. اسلام جز سیاست نیست. یک وقت می‌گوییم اسلام سیاست و حکومت هم دارد، ولی ایشان می‌گوید اسلام یعنی سیاست و حکومت.

فریاد انقلاب در بحرین

شعله انقلاب ۱۴ فوریه۲۰۱۱ میلادی مردم بحرین هر چند سه روز پس از سقوط حسنی مبارک در مصر و همراه با موج خیزش‌های مسلمانان علیه رژیم‌های دیکتاتوری آغاز شد اما به دلیل رهبری مکتب شیعی تا کنون روشن مانده است. با بررسی چرایی و چگونگی شکل‎گیری این انقلاب مردمی خواهیم دانست که اکنون با گذر آل خلیفه از خط قرمز بی حرمتی به مقام رهبری قیام وارد مرحله بدون برگشت خود شده است.

جای خالی مسجد کرامت‎ها و حسینه ارشادها

شورای نگهبان همواره حافظ قانون اساسی بوده است اما در مواردی، در انتخابات گذشته، احراز صلاحیتهای نامزدها مورد سوال افکار عمومی بوده است و شورای نگهبان پاسخ اقناع کنندهای به این ابهامات نداده است. (حتی خود حضرتعالی هم هشت ماه قبل از انتخابات، سیاستهای کلی انتخابات رو ابلاغ کردید اما اقدامی رو از این نهاد شاهد نبودیم.)

نسل امروز صدای تیراندازی را خوب بشنوند!

نسل امروز، آنان که انقلاب را ندیده اند، صدای تیراندازی امروز را خوب بشنوند! دقیقا در خرداد سال۶۰، سازمان مجاهدین، کل تهران را به رگبار بست. همان‌ها در سال ۶۷ اعدام شدند. بیست سال دیگر مهاجمین امروز را به‌جای شهید معرفی نکنند، این‌ها همان جلادهای دهه شصت هستند.

دچار جمهوریت ناتمامیم

ما دانشجویان دفتر تحکیم وحدت با نگاه به این اصل مترقی قانون اساسی معتقدیم که باید برای تکمیل خط امام ، ساختارهایی برای مشارکت هرچه بیشتر مردم در بخش های مختلف نظام ایجاد شود تا زمینه ساز رفع مسئله ی جمهوریت ناتمام گردد. متاسفانه امروز با مسئولینی مواجهیم که نه تنها ذره ای بر این اصل اعتقاد ندارند بلکه ورود مردم را با دیده ی ترس می نگرند و تلاش می کنند نقش مردم را در راهپیمایی ها و پای صندوقهای رای خلاصه کنند.

می‎خواهند در موشک‎ها هم سیمان بریزند!

مدتی است که اخبار متعددی از دستگیری جاسوس های متعدد از بدنه سیستم اجرایی کشور به گوش می رسد. پروژه خیانت و ترور ها توسط برخی نفوذی ها از همان اوایل انقلاب بوده ، در عملیات کربلای ۴ و والفجر ۸ وجود داشته و اکنون نیز با ۲۰۳۰ و حوادث تلخ تروریستی امروز در مجلس و حرم مطهر امام و سایه جنگ سنگین تر همچنان ادامه دارد.