احکام عاریه

۲۳۴۴ عاریه آن است که انسان مال خود را به دیگری بدهد که از آن استفاده کند و در عوض، چیزی هم از او نگیرد.

۲۳۴۵ لازم نیست در عاریه صیغه بخوانند و اگر مثلا لباس را به قصد عاریه به‏کسی بدهد و او به همین قصد بگیرد عاریه صحیح است.

۲۳۴۶ عاریه دادن چیز غصبی و چیزی که مال انسان است ولی منفعت آن را به‏دیگری واگذار کرده مثلا آن را اجاره داده، در صورتی صحیح است که مالک چیز غصبی یا کسی که آن چیز را اجاره کرده بگوید به عاریه دادن راضی هستم.

۲۳۴۷ چیزی را که منفعتش مال انسان است مثلا آن را اجاره کرده می‏تواند عاریه بدهد. ولی اگر در اجاره شرط کرده باشند که خودش از آن استفاده کند، نمی‏تواند آن را به دیگری عاریه دهد.

۲۳۴۸ اگر دیوانه و بچه مال خود را عاریه بدهند صحیح نیست، اما اگرولی بچه مصلحت بداند که مال او را عاریه دهد و بچه آن مال را به دستور ولی به عاریه کننده برساند اشکال ندارد.

۲۳۴۹ اگر در نگهداری چیزی که عاریه کرده کوتاهی نکند و در استفاده از آن هم زیاده روی ننماید و اتفاقا آن چیز تلف شود ضامن نیست ولی چنانچه شرط کنند که اگر تلف شود عاریه کننده ضامن باشد یا چیزی را که عاریه کرده طلا و نقره باشد،باید عوض آن را بدهد.

۲۳۵۰ اگر طلا و نقره را عاریه نماید و شرط کند که اگر تلف شود ضامن نباشد، چنانچه تلف شود ضامن نیست.

۲۳۵۱ اگر عاریه دهنده بمیرد، عاریه گیرنده باید چیزی را که عاریه کرده به ورثه او بدهد.

۲۳۵۲ اگر عاریه دهند طوری شود که شرعا نتواند در مال خود تصرف کند مثلا دیوانه شود عاریه کننده باید مالی را که عاریه کرده به ولی او بدهد.

۲۳۵۳ کسی که چیزی عاریه داده هر وقت بخواهد می‏تواند آن را پس بگیرد و کسی هم که عاریه کرده هر وقت بخواهد می‏تواند آن را پس دهد.

۲۳۵۴ اگر ظرف طلا و نقره را برای زینت اطاق عاریه بدهند اشکال ندارد،ولی اگر برای استفاده حرام بدهند باطل است.

۲۳۵۵ عاریه دادن گوسفند برای استفاده از شیر و پشم آن و عاریه دادن حیوان نر برای کشیدن بر ماده صحیح است.

۲۳۵۶ اگر چیزی را که عاریه کرده به مالک یا وکیل یا ولی او بدهد و بعدآن چیز تلف شود عاریه کننده ضامن نیست و در غیر این صورت ضامن است اگرچه مثلا آن را به جایی ببرد که صاحبش معمولا به آنجا می‏برده مثلا اسب را در اصطبلی که صاحبش برای آن درست کرده ببندد.

۲۳۵۷ اگر چیز نجس را برای استعمال خوردن و آشامیدن عاریه دهد باید نجس بودن آن را به کسی که عاریه می‏کند بگوید.

۲۳۵۸ چیزی را که عاریه کرده بدون اجازه صاحب آن نمی‏تواند به دیگری اجاره یا عاریه دهد.

۲۳۵۹ اگر چیزی را که عاریه کرده با اجازه صاحب آن به دیگری عاریه دهد،چنانچه کسی که اول آن چیز را عاریه کرده بمیرد یا دیوانه شود، عاریه دومی باطل نمی‏شود.

۲۳۶۰ اگر بداند مالی را که عاریه کرده غصبی است باید آن را به صاحبش برساند و نمی‏تواند به عاریه دهنده بدهد.

۲۳۶۱ اگر مالی را که می‏داند غصبی است عاریه کند و از آن استفاده‏ای ببرد و در دست او از بین برود مالک می‏تواند عوض مال را از او یا از کسی که مال را غصب کرده مطالبه کند و نیز عوض استفاده‏هایی را که عاریه گیرنده برده می‏تواند ازاو مطالبه نماید و یا از غاصب بگیرد و اگر عوض مال یا استفاده آن را از عاریه کننده بگیرد او نمی‏تواند چیزی را که به مالک می‏دهد از عاریه دهنده مطالبه نماید.

۲۳۶۲ اگر نداند مالی را که عاریه کرده غصبی است و در دست او از بین برود،چنانچه صاحب مال عوض آن را از او بگیرد او هم می‏تواند آن چه را به صاحب مال داده از عاریه دهنده مطالبه نماید، ولی اگر چیزی را که عاریه کرده طلا و نقره باشد یا عاریه دهنده با او شرط کرده باشد که اگر آن چیز از بین برود عوضش را بدهد نمی‏تواند چیزی را که به صاحب مال می‏دهد از عاریه دهنده مطالبه نماید.

حوزه > صفحه کتابخانه > توضیح المسائل حضرت امام خمینی