احکام ارث

۲۷۲۸ کسانی که به واسطه خویشی ارث می‏برند سه دسته هستند: دسته اول: پدر و مادر و اولاد میت است و با نبودن اولاد، اولاد اولاد هر چه پائین روند هر کدام آنان که به میت نزدیکتر است ارث می‏برد و تا یک نفر از این دسته هست دسته دوم ارث نمی‏برند. دسته دوم: جد یعنی پدر بزرگ و پدر او هر چه بالا رود و جده یعنی مادر بزرگ و مادر او هر چه بالا رود پدری باشند یا مادری، و خواهر و برادر و بانبودن برادر و خواهر، اولاد ایشان هر کدام آنان که به میت نزدیکتر است ارث می‏برد و تا یک نفر از این دسته هست دسته سوم ارث نمی‏برند. دسته سوم: عمو و عمه و دایی و خاله هر چه بالا روند و اولاد آنان هر چه پایین روند و تا یک نفر از عموها و عمه‏ها و دایی‏ها و خاله‏های میت زنده‏اند اولاد آنان ارث نمی‏برند، ولی اگر میت عموی پدری و پسر عموی پدر و مادری داشته باشد و غیر از اینها وارثی نداشته باشد، ارث به پسر عموی پدر و مادری می رسد و عموی پدری ارث نمی‏برد.

۲۷۲۹ اگر عمو و عمه و دایی و خاله خود میت و اولاد آنان و اولاد اولاد آنان نباشند، عمو و عمه و دایی و خاله پدر و مادر میت ارث می‏برند. و اگر اینها نباشند، اولادشان ارث می‏برند و اگر اینها هم نباشند، عمو و عمه و دایی و خاله جدو جده میت، و اگر اینها نباشند، اولادشان ارث می‏برند.

۲۷۳۰ زن و شوهر به تفصیلی که بعدا در مسایل تا گفته می‏شود، ازیکدیگر ارث می‏برند.

ارث دسته اول

۲۷۳۱ اگر وارث میت فقط یک نفر از دسته اول باشد، مثلا پدر یا مادر یا یک پسر یا یک دختر باشد، همه مال میت به او می رسد. و اگر چند پسر یا چند دختر باشند، همه مال به طور مساوی بین آنان قسمت می‏شود. و اگر یک پسر و یک دختر باشند مال را سه قسمت می‏کنند، دو قسمت را پسر، و یک قسمت را دختر می‏برد. و اگر چند پسر و چند دختر باشند، مال را طوری قسمت می‏کنند که هر پسری دو برابر دختر ببرد.

۲۷۳۲ اگر وارث میت فقط پدر و مادر او باشند، مال سه قسمت می‏شود، دو قسمت آن را پدر و یک قسمت را مادر می‏برد، ولی اگر میت دو برادر یا چهار خواهر یا یک برادر و دو خواهر داشته باشد که همه آنان پدری باشند یعنی پدر آنان با پدر میت‏یکی باشد، خواه مادرشان هم با مادر میت‏یکی باشد یا نه، اگر چه تا میت پدر و مادر دارد اینها ارث نمی‏برند، اما به واسطه بودن اینها مادر شش یک مال را می‏برد و بقیه را به پدر می‏دهند.

۲۷۳۳ اگر وارث فقط پدر و مادر و یک دختر باشد، چنانچه میت دو برادر یا چهار خواهر یا یک برادر و دو خواهر پدری نداشته باشد، مال را پنج قسمت می‏کنند، پدر و مادر، هر کدام یک قسمت و دختر سه قسمت آن را می‏برد. و اگر دو برادر یا چهار خواهر یا یک برادر و دو خواهر پدری داشته باشد، مال را شش قسمت می‏کنند، پدر و مادر، هر کدام یک قسمت، و دختر سه قسمت می‏برد، و یک قسمت باقی مانده را چهار قسمت می‏کنند، یک قسمت را به پدر و سه قسمت را به دختر میدهند. مثلا اگر مال میت را قسمت کنند، قسمت آن را به دختر، و قسمت آن به پدر، و قسمت آن را به مادر می‏دهند.

۲۷۳۴ اگر وارث میت فقط پدر و مادر و یک پسر باشند مال را شش قسمت می‏کنند، پدر و مادر هر کدام یک قسمت و پسر چهار قسمت آن را می‏برد. و اگر چند پسر یا دختر باشند، آن چهار قسمت را به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند و اگر پسر و دختر باشند، آن چهار قسمت را طوری تقسیم می‏کنند که هر پسری دو برابر دختر ببرد.

۲۷۳۵ اگر وارث میت فقط پدر و یک پسر، یا مادر و یک پسر باشد، مال را شش قسمت می‏کنند، یک قسمت آن را پدر یا مادر، و پنج قسمت را پسر می‏برد.

۲۷۳۶ اگر وارث میت فقط پدر، یا مادر، یا پسر و دختر باشد، مال را شش قسمت می‏کنند یک قسمت آن را پدر یا مادر می‏برد و بقیه را طوری قسمت می‏کنند که هر پسری دو برابر دختر ببرد.

۲۷۳۷ اگر وارث میت فقط پدر و یک دختر، یا مادر و یک دختر باشد، مال را چهار قسمت می‏کنند، یک قسمت آن را پدر یا مادر و بقیه را دختر می‏برد.

۲۷۳۸ اگر وارث میت فقط پدر و چند دختر، یا مادر و چند دختر باشد، مال را پنج قسمت می‏کنند، یک قسمت را پدر یا مادر می‏برد و چهار قسمت را دخترها به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند.

ارث دسته دوم

۲۷۳۹ اگر میت اولاد نداشته باشد، نوه پسری او اگر چه دختر باشد، سهم پسر میت را می‏برد، و نوه دختری او اگر چه پسر باشد، سهم دختر میت را می‏برد، مثلا اگر میت‏یک پسر از دختر خود و یک دختر از پسرش داشته باشد، مال را سه قسمت می‏کنند یک قسمت را به پسر دختر و دو قسمت را به دختر پسر می‏دهند.

۲۷۴۰ دسته دوم از کسانی که به واسطه خویشی ارث می‏برند، جد یعنی پدر بزرگ و جده یعنی مادر بزرگ، و برادر و خواهر میت است. و اگر برادر و خواهر نداشته باشد، اولادشان ارث میبرند.

۲۷۴۱ اگر وارث میت فقط یک برادر یا یک خواهر باشد، همه مال به او می رسد.و اگر چند برادر پدر و مادری، یا چند خواهر پدر و مادری باشد، مال به طور مساوی بین آنان قسمت می‏شود و اگر برادر و خواهر پدر و مادری با هم باشند، هر برادری دو برابر خواهر می‏برد، مثلا اگر دو برادر و یک خواهر پدر و مادری دارد، مال را پنج قسمت می‏کنند، هر یک از برادرها دو قسمت و خواهر یک قسمت آن را می‏برد.

۲۷۴۲ اگر میت برادر و خواهر پدر و مادری دارد، برادر و خواهر پدری که از مادر با میت جدا است ارث نمی‏برد. و اگر برادر و خواهر پدر و مادری ندارد،چنانچه فقط یک خواهر یا یک برادر پدری داشته باشد، همه مال به او می رسد، و اگرچند برادر یا چند خواهر پدری داشته باشد مال به طور مساوی بین آنان قسمت می‏شود،و اگر هم برادر و هم خواهر پدری داشته باشد، هر برادری دو برابر خواهر می‏برد.

۲۷۴۳ اگر وارث میت فقط یک خواهر، یا یک برادر مادری باشد، که از پدر با میت جدا است، همه مال باو می رسد. و اگر چند برادر مادری، یا چند خواهر مادری،یا چند برادر و خواهر مادری باشند، مال به طور مساوی بین آنان قسمت می‏شود.

۲۷۴۴ اگر میت برادر و خواهر پدر و مادری، و برادر و خواهر پدری، و یک برادر یا یک خواهر مادری داشته باشد، برادر و خواهر پدری ارث نمی‏برند، و مال را شش قسمت می‏کنند، یک قسمت آن را به برادر یا خواهر مادری، و بقیه را به برادر و خواهر پدر و مادری می‏دهند. و هر برادری دو برابر خواهر می‏برد.

۲۷۴۵ اگر میت برادر و خواهر پدر و مادری، و برادر و خواهر پدری، و برادر و خواهر مادری داشته باشد، برادر و خواهر پدری ارث نمی‏برد، و مال را سه قسمت می‏کنند، یک قسمت آن را برادر و خواهر مادری به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند، و بقیه را به برادر و خواهر پدر و مادری می‏دهند، و هر برادری دو برابر خواهر می‏برد.

۲۷۴۶ اگر وارث میت فقط برادر و خواهر پدری، و یک برادر مادری، یا یک خواهر مادری باشد، مال را شش قسمت می‏کنند، یک قسمت آن را برادر یا خواهر مادری می‏برد و بقیه را به برادر و خواهر پدری می‏دهند، و هر برادری دو برابر خواهر می‏برد.

۲۷۴۷ اگر وارث میت فقط برادر و خواهر پدری، و چند برادر و خواهر مادری باشد، مال را سه قسمت می‏کنند، یک قسمت آن را برادر و خواهر مادری به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند، و بقیه را به برادر و خواهر پدری می‏دهند، و هر برادری دو برابر خواهر می‏برد.

۲۷۴۸ اگر وارث میت فقط برادر و خواهر و زن او باشد، زن ارث خود را به تفصیلی که در صفحه گفته می‏شود می‏برد، و خواهر و برادر به طوری که در مسایل گذشته گفته شد ارث خود را می‏برند. و نیز اگر زنی بمیرد و وارث او فقط خواهر و برادر و شوهر او باشد. شوهر نصف مال را می‏برد و خواهر و برادر به طوری که در مسایل پیش گفته شد ارث خود را می‏برند، ولی برای آن که زن یا شوهر ارث می‏برد، از سهم برادر و خواهر مادری چیزی کم نمی‏شود، و از سهم برادر و خواهر پدر و مادری یا پدری کم می‏شود، مثلا اگر وارث میت، شوهر و برادر و خواهر مادری و برادر و خواهر پدر و مادری او باشد، نصف مال به شوهر می رسد، و یک قسمت از سه قسمت اصل مال را به برادر و خواهر مادری می‏دهند، و آنچه می‏ماند مال برادر و خواهر پدر و مادری است. پس اگر همه مال او شش تومان باشد، سه تومان به شوهر و دو تومان به برادر و خواهر مادری و یک تومان به برادر و خواهر پدر و مادری می‏دهند.

۲۷۴۹ اگر میت‏خواهر و برادر نداشته باشد، سهم ارث آنان را به اولادشان می‏دهند، و سهم برادر زاده و خواهر زاده مادری به طور مساوی بین آنان قسمت می‏شود،و از سهمی که به برادر زاده و خواهر زاده پدری یا پدر و مادری می رسد، هر پسری دو برابر دختر می‏برد.

۲۷۵۰ اگر وارث میت فقط یک جد یا یک جده است، چه پدری باشد یا مادری، همه مال به او می رسد و با بودن جد میت پدر جد او ارث نمی‏برد.

۲۷۵۱ اگر وارث میت فقط جد و جده پدری باشد، مال سه قسمت می‏شود، دو قسمت را جد و یک قسمت را جده می‏برد. و اگر جد و جده مادری باشد، مال را به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند.

۲۷۵۲ اگر وارث میت فقط یک جد یا جده پدری و یک جد یا جده مادری باشد، مال سه قسمت می‏شود، دو قسمت را جد یا جده پدری و یک قسمت را جد یا جده مادری می‏برد.

۲۷۵۳ اگر وارث میت جد و جده پدری، و جد و جده مادری باشد، مال سه قسمت می‏شود، یک قسمت آن را جد و جده مادری به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند و دو قسمت آن را به جد و جده پدری می‏دهند، و جد دو برابر جده می‏برد.

۲۷۵۴ اگر وارث میت فقط زن و جد و جده پدری و جد و جده مادری او باشد، زن ارث خود را به تفصیلی که در مساله گفته می‏شود می‏برد، و یک قسمت از سه قسمت اصل مال را به جد و جده مادری می‏دهند که به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند و بقیه را به جد و جده پدری می‏دهند و جد دو برابر جده می‏برد، و اگر وارث میت‏شوهر و جد و جده باشد، شوهر نصف مال را می‏برد و جد و جده به دستوری که در مسایل گذشته گفته شد، ارث خود را می‏برند.

ارث دسته سوم

۲۷۵۵ دسته سوم عمو و عمه و دایی و خاله و اولاد آنان است به تفصیلی که گفته شد، که اگر از طبقه اول و دوم کسی نباشد اینها ارث می‏برند.

۲۷۵۶ اگر وارث میت فقط یک عمو یا یک عمه است، چه پدر و مادری باشد یعنی با پدر میت از یک پدر و مادر باشد، یا پدری باشد یا مادری همه مال به او می‏رسد، و اگر چند عمو یا چند عمه باشند و همه پدر و مادری یا همه پدری باشند، مال به طور مساوی بین آنان قسمت می‏شود، و اگر عمو و عمه هر دو باشند، و همه پدر و مادری، یا همه پدری باشند، عمو دو برابر عمه می‏برد، مثلا اگر وارث میت دو عمو و یک عمه باشد، مال را پنج قسمت می‏کنند، یک قسمت را به عمه می‏دهند و چهار قسمت را عموها به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند.

۲۷۵۷ اگر وارث میت فقط چند عموی مادری یا چند عمه مادری باشد، مال به طور مساوی بین آنان قسمت می‏شود، ولی اگر فقط چند عمو و عمه مادری داشته باشد، بنابر احتیاط واجب باید با هم صلح کنند.

۲۷۵۸ اگر وارث میت عمو و عمه باشد و بعضی پدری و بعضی مادری و بعضی پدر و مادری باشند، عمو و عمه پدری ارث نمی‏برند، پس اگر میت‏یک عمو یا یک عمه مادری دارد مال را شش قسمت می‏کنند، یک قسمت را به عمو یا عمه مادری و بقیه را به عمو و عمه پدر و مادری می‏دهند و عموی پدر و مادری دو برابر عمه پدر و مادری می‏برد و اگر هم عمو و هم عمه مادری دارد، مال را سه قسمت می‏کنند دو قسمت را به عمو و عمه پدر و مادری می‏دهند و عمو دو برابر عمه می‏برد و یک قسمت را به عمو و عمه مادری می‏دهند، و احتیاط واجب آن است که در تقسیم با یکدیگر صلح کنند.

۲۷۵۹ اگر وارث میت فقط یک دایی، یا یک خاله باشد همه مال به او می رسد، واگر هم دایی و هم خاله باشد، و همه پدر و مادری، یا پدری، یا مادری باشند مال به طور مساوی بین آنان قسمت می‏شود و احتیاط آن است که در تقسیم با یکدیگر صلح کنند.

۲۷۶۰ اگر وارث میت فقط یک دایی، یا یک خاله مادری و دایی و خاله پدر و مادری، و دایی و خاله پدری باشد، دایی و خاله پدری ارث نمی‏برد، و مال را شش قسمت می‏کنند، یک قسمت را به دایی یا خاله مادری و بقیه را به دایی و خاله پدر و مادری می‏دهند که به طور مساوی بین خودشان قسمت کنند.

۲۷۶۱ اگر وارث میت فقط دایی و خاله پدری و دایی و خاله مادری و دایی و خاله پدر و مادری باشد، دایی و خاله پدری ارث نمی‏برد و باید مال را سه قسمت کنند یک قسمت آن را دایی و خاله مادری به طور مساوی بین خودشان قسمت نمایند و بقیه را به دایی و خاله پدر و مادری بدهند که به طور مساوی بین خودشان قسمت کنند.

۲۷۶۲ اگر وارث میت‏یک دایی یا یک خاله و یک عمو یا یک عمه باشد مال را سه قسمت می‏کنند، یک قسمت را دایی یا خاله و بقیه را عمو یا عمه می‏برد.

۲۷۶۳ اگر وارث میت‏یک دایی یا یک خاله، و عمو و عمه باشد، چنانچه عمو و عمه پدر و مادری یا پدری باشند، مال را سه قسمت می‏کنند، یک قسمت را دایی یا خاله می‏برد، و از بقیه، دو قسمت به عمو و یک قسمت به عمه می‏دهند، بنابر این اگر مال را نه قسمت کنند، سه قسمت را به دایی یا خاله و چهار قسمت را به عمو و دو قسمت را به عمه می‏دهند.

۲۷۶۴ اگر وارث میت‏یک دایی یا یک خاله و یک عمو یا یک عمه مادری، و عمو و عمه پدر و مادری یا پدری باشد، مال را سه قسمت می‏کنند، یک قسمت آن را به دایی یا خاله می‏دهند و دو قسمت باقی مانده را شش قسمت می‏کنند، یک قسمت را به عمو یا عمه مادری و بقیه را به عمو و عمه پدر و مادری یا پدری می‏دهند، و عمو دو برابر عمه می‏برد. بنابراین اگر مال را نه قسمت کنند، سه قسمت را به دایی یا خاله و یک قسمت را به عمو یا عمه مادری و پنج قسمت دیگر را به عمو و عمه پدر و مادری یا پدری می‏دهند.

۲۷۶۵ اگر وارث میت‏یک دایی، یا یک خاله و عمو و عمه مادری، و عمو و عمه پدر و مادری، یا پدری باشد، مال را سه قسمت می‏کنند، یک قسمت را دایی یا خاله می‏برد و دو قسمت باقی مانده را سه سهم می‏کنند، یک سهم آن را به عمو و عمه مادری می‏دهند که بنابر احتیاط واجب با هم مصالحه می‏کنند، و دو سهم دیگر را بین عمو و عمه پدر و مادری یا پدری قسمت می‏نمایند، و عمو دو برابر عمه می‏برد. بنابراین مال را نه قسمت کنند، سه قسمت آن سهم خاله یا دایی و دو قسمت‏سهم عمو و عمه مادری و چهار قسمت‏سهم عمو و عمه پدر و مادری یا پدری می‏باشد.

۲۷۶۶ اگر وارث میت چند دایی و چند خاله باشد که همه پدر و مادری، یا پدری یا مادری باشند و عمو و عمه هم داشته باشد، مال سه سهم می‏شود، دو سهم آن به دستوری که در مساله پیش گفته شد عمو و عمه بین خودشان قسمت می‏کنند و یک سهم آن را دایی‏ها و خاله‏ها به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏نمایند.

۲۷۶۷ اگر وارث میت، دایی یا خاله مادری، و چند دایی و خاله پدر و مادری یا پدری، و عمو و عمه باشد، مال سه سهم می‏شود، و دو سهم آن را به دستوری که سابقا گفته شد، عمو و عمه بین خودشان قسمت می‏کنند، پس اگر میت‏یک دایی یا یک خاله مادری دارد، یک سهم دیگر را شش قسمت می‏کنند، یک قسمت را به دایی یا خاله مادری می‏دهند، و بقیه را به دایی و خاله پدر و مادری یا پدری می‏دهند، وبه طور تساوی قسمت می‏کنند، و اگر چند دایی مادری یا چند خاله مادری یا هم دایی مادری و هم خاله مادری دارد، آن یک سهم را سه قسمت می‏کنند، یک قسمت را دایی‏ها و خاله‏های مادری به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏کنند و بقیه را به دایی و خاله پدر و مادری یا پدری می‏دهند، که به طور مساوی قسمت کنند.

۲۷۶۸ اگر میت عمو و عمه و دایی و خاله نداشته باشد، مقداری که به عمو و عمه می‏رسد، به اولاد آنان و مقداری که به دایی و خاله می رسد، به اولاد آنان داده می‏شود.

۲۷۶۹ اگر وارث میت عمو و عمه و دایی و خاله پدر و عمو و عمه و دایی و خاله مادر او باشند، مال سه سهم می‏شود، یک سهم آن مال عمو و عمه و دایی و خاله مادر میت است به طور مساوی، ولی احتیاط واجب در عمو و عمه مادری مادر میت آن است که با هم صلح کنند، و دو سهم دیگر آن را سه قسمت می‏کنند، یک قسمت را دایی و خاله پدر میت به طور مساوی بین خودشان قسمت می‏نمایند، و دو قسمت دیگر آن را به عمو و عمه پدر میت می‏دهند، و عمو دو برابر عمه می‏برد.

ارث زن و شوهر

۲۷۷۰ اگر زنی بمیرد و اولاد نداشته باشد، نصف همه مال را شوهر او و بقیه را ورثه دیگر می‏برند، و اگر از آن شوهر یا از شوهر دیگر اولاد داشته باشد، چهار یک همه مال را شوهر و بقیه را ورثه دیگر می‏برند.

۲۷۷۱ اگر مردی بمیرد و اولاد نداشته باشد چهار یک مال او را زن و بقیه را ورثه دیگر می‏برند. و اگر از آن زن یا از زن دیگر اولاد زن از همه اموال منقول ارث می‏برد، ولی از زمین و قیمت آن ارث نمی‏برد، و نیز از خود هوایی ارث نمی‏برد مثل بنا و درخت و فقط از قیمت هوایی ارث می‏برد.

۲۷۷۲ اگر زن بخواهد در چیزی که از آن ارث نمی‏برد تصرف کند، باید از ورثه دیگر اجازه بگیرد. و نیز ورثه تا سهم زن را نداده‏اند بنابر احتیاط واجب نباید در بنا و چیزهایی که زن از قیمت آنها ارث می‏برد، بدون اجازه او تصرف کنند و چنانچه پیش از دادن سهم زن اینها را بفروشند، در صورتی که زن معامله را اجازه دهد صحیح و گرنه نسبت به سهم او باطل است.

۲۷۷۳ اگر بخواهند بنا و درخت و مانند آن را قیمت نمایند، باید حساب کنند که اگر آنها بدون اجاره در زمین بمانند تا از بین بروند، چقدر ارزش دارند، و سهم زن را از آن قیمت بدهند.

۲۷۷۴ مجرای آب قنات و مانند آن حکم زمین را دارد، و آجر و چیزهایی که در آن بکار رفته، در حکم ساختمان است.

۲۷۷۵ اگر میت بیش از یک زن داشته باشد، چنانچه اولاد نداشته باشد، چهار یک مال، و اگر اولاد داشته باشد، هشت‏یک مال، به شرحی که گفته شد، بطور مساوی بین زن‏های عقدی او قسمت می‏شود، اگر چه شوهر با هیچ یک از آنان، یا بعض آنان نزدیکی نکرده باشد، ولی اگر در مرضی که به آن مرض از دنیا رفته، زنی را عقد کرده، و با او نزدیکی نکرده است، آن زن از او ارث نمی‏برد، و حق مهر هم ندارد.

۲۷۷۶ اگر زن در حال مرض شوهر کند، و به همان مرض بمیرد شوهرش اگر چه با او نزدیکی نکرده باشد، از او ارث می‏برد.

۲۷۷۷ اگر زن را به ترتیبی که در احکام طلاق گفته شد، طلاق رجعی بدهند، و در بین عده بمیرد، شوهر از او ارث می‏برد. و نیز اگر شوهر در بین عده زن بمیرد، زن از او ارث می‏برد. ولی اگر بعد از گذشتن عده رجعی یا در عده طلاق بائن یکی از آنان بمیرد، دیگری از او ارث نمی‏برد.

۲۷۷۸ اگر شوهر در حال مرض، عیالش را طلاق دهد، و پیش از گذشتن دوازده ماه هلالی بمیرد، زن با سه شرط از او ارث می‏برد: اول: آنکه در این مدت شوهر دیگر نکرده باشد. دوم: به واسطه بی میلی به شوهر، مالی به او نداده باشد که به طلاق دادن راضی شود. بلکه اگر چیزی هم به شوهر ندهد ولی طلاق به تقاضای زن باشد، باز هم ارث بردنش اشکال دارد. سوم: شوهر در مرضی که در آن مرض زن را طلاق داده، به واسطه آن مرض یا به جهت دیگری بمیرد، پس اگر از آن مرض خوب شود و به جهت دیگری از دنیا برود، زن از او ارث نمی‏برد.

۲۷۷۹ لباسی که مرد برای پوشیدن زن خود گرفته اگر چه زن آن را پوشیده باشد، بعد از مردن شوهر، جزو مال شوهر است.

مسائل متفرقه ارث

۲۷۸۰ قرآن و انگشتر و شمشیر میت و لباسی را که پوشیده یا برای پوشیدن گرفته و دوخته است اگر چه نپوشیده باشد مال پسر بزرگتر است و اگر میت از این چهار چیز بیشتر از یکی دارد، مثلا دو قرآن یا دو انگشتر دارد چنانچه مورد استعمال است‏یا برای استعمال مهیا شده، مال پسر بزرگتر است.

۲۷۸۱ اگر پسر بزرگ میت، بیش از یکی باشد، مثلا از دو زن او در یک وقت دو پسر به دنیا آمده باشد، باید لباس و قرآن و انگشتر و شمشیر میت را به طور مساوی بین خودشان قسمت کنند.

۲۷۸۲ اگر میت قرض داشته باشد، چنانچه قرضش به اندازه مال او یا زیادتر باشد، باید چهار چیزی هم که مال پسر بزرگتر است و در مساله پیش گفته شد، به قرض او بدهند. و اگر قرضش کمتر از مال او باشد، بنابر احتیاط واجب باید ازآن چهار چیزی هم که به پسر بزرگتر می‏رسد به نسبت به قرض او، بدهند. مثلا اگر همه دارایی او شصت تومان است و به مقدار بیست تومان آن از چیزهایی است که مال پسر بزرگتر است و سی تومان هم قرض دارد، بنابر احتیاط واجب پسر بزرگ باید به‏مقدار ده تومان از آن چهار چیز را بابت قرض میت بدهد.

۲۷۸۳ مسلمان از کافر ارث می‏برد، ولی کافر اگر چه پدر یا پسر میت باشد، ازاو ارث نمی‏برد.

۲۷۸۴ اگر کسی یکی از خویشان خود را عمدا و بناحق بکشد، از او ارث نمی‏برد.ولی اگر از روی خطا باشد، مثل آنکه سنگ به هوا بیندازد و اتفاقا به یکی از خویشان او بخورد و او را بکشد، از او ارث می‏برد، ولی از دیه قتل ارث نمی‏برد.

۲۷۸۵ هرگاه بخواهند ارث را تقسیم کنند، در صورتی که میت بچه‏ای داشته باشد که در شکم مادر است، و در طبقه او وارث دیگری هم مانند اولاد و پدر و مادر باشد، برای بچه‏ای که در شکم است، که اگر زنده به دنیا بیاید ارث می‏برد، سهم دو پسر را کنار می‏گذارند. ولی اگر احتمال بدهند بیشتر است، مثلا احتمال بدهند که زن سه بچه حامله باشد، سهم سه پسر را کنار می‏گذارند. و چنانچه مثلا یک پسر یا یک دختر به دنیا آمد، زیادی را ورثه بین خودشان تقسیم می‏کنند.