جهانی اندیشی امام خمینی(ره)؛

چه کسی مسئول استقلال کشورهای اسلامی است؟

استقلال و جایگاه آن در منظومه فکری بنیانگذار انقلاب اسلامی اگر چه نیازمند بازخوانی است، با این حال روشن تر از آن به نظر می رسد که عده ای امروز در تلاش برای انکار یا تاویل آن باشند. این درحالیست که امام(ره) ورای مبارزه برای استقلال ایران، متاثر از نگاه فقهی و اسلامی خود، برای استقلال تمامی ملل تحت سلطه احساس مسئولیت کرده و راهکار خاص خود را پیشنهاد می کند.


بر اساس همین نگاه است که در بخشی از وصیت نامه سیاسی-الهی ایشان می خوانیم: «و آنچه لازم است تذکر دهم آن است که وصیت سیاسی الهی اینجانب اختصاص به ملت عظیم‌الشان ایران ندارد، بلکه توصیه به جمیع ملل اسلامی و مظلومان جهان از هر ملت و مذهب می‌باشد.»(۱) امام(ره) بیداری و استقلال ملت های جهان را از رهگذر استقلال مسلمانان جستجو می کند. اما استقلال کشورهای مسلمان در نظر ایشان، چگونه است و پیش شرط تحقق آن چیست؟ به نظر می رسد امام(ره) سرنوشت مسلمانان کشورهای مختلف را مجزا از یکدیگر نمی بیند و کمک برای احراز استقلال ملی و سرزمینی یک کشور را مقدمه ای بر استقلال دیگر کشورهای مسلمان درنظر داشته اند.

آنگونه که ۱۹ مهر سال۱۳۵۱ طی پیامی خطاب به عموم مسلمین و دولت های اسلامی و عربی، کمک به مجاهدین فلسطینی را ضامن استقلال دیگر کشورهای اسلامی معرفی کرده است: «اکنون بر عموم مسلمین و دول کشورهای اسلامی، و خصوص بر دول عربی، لازم است برای حفظ استقلال خود، از این گروه مجاهد نگهداری کنند و به آنان کمک نمایند، و از رساندن اسلحه و آذوقه به آنان دریغ نورزند.»(۲) در چارچوب همین تفکر است که امام(ره) شش سال بعد؛ در ۲۰ دی ماه ۵۷ -در نوفل لوشاتو-، در پاسخ خبرنگار رادیو-تلویزیون لوکزامبورگ می گوید: «ملت ما در سراسر کشورهای اسلامی اثر می‌گذارد و ملتها را به فکر رهایی از چنگال شرق و غرب می‌اندازد.»(۳) درواقع، از نگاه امام(ره) همانگونه که کمک به "استقلال فلسطین"، زمینه ساز استقلال دیگر کشورهای اسلامی تلقی می شود، احراز "استقلال ایران" به عنوان یکی دیگر از کشورهای اسلامی نیز، اثری مشابه خواهد داشت.

 امام راحل پس از پیروزی انقلاب نیز در تبیین پیوند ناگسستنی استقلال کشورهای اسلامی به یکدیگر می فرمایند: «آنها همه فریادشان برای این است که چه از دستشان رفت، یک کشور از دستشان رفت. و ترس این را دارند که کشورهای اسلامی دیگر هم برود. و ان شاء الله برود. ان شاء الله شرق بیدار بشود.»(۴) بعد دیگر نگاه امام(ره) به موضوع استقلال کشورهای اسلامی را می توان در چگونگی دستیابی کشورها به آن جستجو نمود. جالب است که امام(ه)، همزمان "دولت ها" و "ملت ها"ی مسلمان را خطاب قرار می دهد. اما در نهایت عامل اصلی رسیدن کشورهای مسلمان به استقلال را نه دولت ها، که ملت های مسلمان می داند. امام(ره) مکررا از وابستگی دولت ها در کشورهای اسلامی به بیگانگان گلایه می کند و منشاء تمامی گرفتاری های مسلمین را در همین عدم استقلال می بیند. چنانکه ۲۴ مرداد ۵۸ طی دیداری با هیاتی از مقامات کشور سوریه، در همین زمینه خطاب به آنها می فرمایند: «هرچه ضعف در مسلمین و فساد در ممالک اسلامی است، از حکومتهاست. حکومتها به واسطه خودخواهی که دارند مع الاسف برای اجانب به طور نوکری عمل می‌کنند و برای ملت خودشان آقایی می‌کنند، و تمام مفاسد را همین نوکری و آقایی در ممالک مسلمین ایجاد کرده است.»(۵) امام(ره) طی همین دیدار، از علاج اصلی درد وابستگی کشورهای مسلمان و راهکار احراز استقلال آنها نیز سخن می گوید: «راه حل اینها به دست ملت است. ملتها باید دولتهایی که بر خلاف مصالح اسلامی و مصالح ملتها عمل می‌کنند با آنها همان معامله کنند که ملت ایران با شاه مخلوع کرد. و اگر این مطلب در آنجاهایی که دولتها بر خلاف مسیر ملتها عمل می‌کنند عمل بشود، حل مشکلات می‌شود و دست اجانب از ممالک اسلامی کوتاه می‌شود.»(۶)

بررسی دقیق و مقایسه تطبیقی حجم سخنان و پیام های امام(ره) در زمینه اسقلال گرایی، این نتیجه را بدست می دهد که امام(ره)، مخاطب اصلی خود را عامه مردم و نخبگان کشورهای اسلامی می داند، و نه دولتمردان! چنانکه در وصیت نامه خویش خطاب به مردم و نخبگان مسلمان می نویسد: «وصیت من به ملتهای کشورهای اسلامی  است که انتظار نداشته باشید که از خارج کسی به شما در رسیدن به هدف که آن اسلام و پیاده کردن احکام اسلام است کمک کند؛ خود باید به این امر حیاتی که آزادی و استقلال را تحقق می‌بخشد قیام کنید. و علمای اعلام و خطبای محترم کشورهای اسلامی دولتها را دعوت کنند که از وابستگی به قدرتهای بزرگ خارجی خود را رها کنند و با ملت خود تفاهم کنند؛ در این صورت پیروزی را در‌ ‌آغوش خواهند کشید.(۷)

چنین دیدگاهی در زمینه راهکار احراز استقلال کشورهای مسلمان را شاید بتوان ظهور دیگری از تاکیدات مکرر امام(ره) بر واژه «امت اسلامی» دانست. امتی که اولا سرنوشت آن -از جمله در مسئله استقلال- کاملا به یکدیگر وابسته است و ثانیا عامل اصلی شکل دهنده به دولت و حکومت اسلامی مستقل شمرده می شود. بر همین اساس است که امام(ره) راهکار حراست از استقلال را نیز در هوشیاری امت اسلامی جستجو کرده، مجددا در متن وصیت نامه سیاسی-الهی خود هشدار می دهد: «مخالفین اسلام و کشورهای اسلامی که همان ابرقدرتان چپاولگر بین المللی هستند، با تدریج و ظرافت درکشور ما و کشورهای اسلامی دیگر رخنه، و با دست افراد خود ملتها، کشورها را به دام استثمار می‌کشانند. باید با هوشیاری مراقب باشید و با احساس اولین قدم نفوذی به مقابله برخیزید و به آنان مهلت ندهید.»(۸)

پی نوشت ها:

۱-صحیفه امام(ره)-جلد ۲۱-صفحه ۴۰۰

۲-صحیفه امام(ره)-جلد ۲- صفحه ۴۶۲

۳- صحیفه امام(ره)-جلد ۵- صفحه ۴۱۷

۴-صحیفه امام(ره)-جلد ۷-صفحه ۴۳۰

۵-صحیفه امام(ره)-جلد ۹- صفحه ۲۷۵

۶-همان

۷- صحیفه امام(ره)- جلد ۲۱ - صفحه ۴۲۰

۸- صحیفه امام(ره)- جلد ۲۱ - صفحه ۴۲۷

به اشتراک بگذارید : تلگرام   |   فیس‌بوک
نام :
ایمیل :
پیام :