در گفتگوی مشروح با دکتر مصباحی مقدم مطرح شد؛

امام(ره) در مسئله استقلال و مسیر دفاع از تمامیت ارضی ایران هیچ انعطافی نداشت

در روزهایی که کم کم بساط گروه های تکفیری از کشورهای منطقه پاکسازی می شود، برای بررسی دیدگاه امام(ره) در زمینه «استقلال ملی» و «تمامیت ارضی» کشور با حجت الاسلام دکتر غلامرضا مصباحی مقدم؛ استاد دانشگاه، نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام به گفتگو نشسته ایم. حاصل گفتگوی ما پیش روی شماست.


معمولا در تفسیر دیدگاه حضرت امام در مسئله «استقلال ملی» و دفاع «تمامیت ارضی» بعضا دو دیدگاه متضاد را شاهد هستیم؛ یکی بر ناسیونالیسم افراطی از منظر امام(ره) تاکید دارد و دیگری معتقد است اساسا امام(ره) دغدغه ایران و سرزمین را نداشته و نگاهش به جغرافیای اسلامی است. بنظر جنابعالی تفسیر صحیح نگاه اصیل امام(ره) به این مسئله چگونه است؟

در بررسی موضع امام(ره) در این مقوله، باید نگاه جامع داشت. امام(ره) اگر نجات مردم را می خواست، نگاه کلانش به نجات مردم جهان و نجات مسلمین بود. در این مسیر، ایشان معتقد بودند پایگاهی که می تواند این هدف بزرگ و بلندمدت را دنبال کند، سرزمین ایران عزیز است. درواقع، امام(ره) نگاه تنگ نظرانه ای نداشتند تا به ایران به عنوان هدف نهایی خودشان بیندیشند. امام(ره) با توجه به سوابق تاریخی و فرهنگی ایران، معتقد بودند مردم ایران شایسته ترین مردم برای برداشتن این گام بزرگ-خروج محرومین جهان از زیر یوغ نظام سلطه و تحقق استقلال در ابعاد ملی و بین المللی آن- هستند. امام(ره) می خواست مردم ایران، الگویی برای دیگر ملت ها شوند. البته حضرت امام(ره) این دیدگاه را از مرحوم مدرس اخذ کرده بودند. مرحوم مدرس سیاست موازنه منفی را دنبال می کردند و بر عدم وابستگی به غرب و شرق تاکید داشتند. کسان دیگری در دوره پهلوی سیاست موازنه مثبت را دنبال می کردند و می گفتند ما باید همزمان وابستگی به شرق و غرب را دنبال کنیم. امام(ره) در صدد بودند ایران را به عنوان گام اول، نجات دهند. مرحوم مدرس هم همین دیدگاه را داشتند. یعنی می گفتند اگر کسی به مرزهای ایران حمله کند، اول او را می کشیم. سپس بررسی می کنیم که احتمالا مسلمان بود یا نبود؟! اگر مسلمان بود، آداب اسلامی را برای دفنش رعایت می کنیم. همین! ما می بینیم که از نظر حضرت امام(ره) هم هر گونه تجاوز به مرزهای ایران غیر قابل قبول است و ایشان اینجا هرگز انعطاف نشان نمی دهند.

یعنی ایران قرار است محور این حرکت به سمت استقلال خواهی باشد یا فرهنگ عدم ظلم پذیری را ترویج کند؟

سوال بسیار خوبی است. ببینید، امام(ره) اگر سخن از صدور انقلاب می زند، تاکید دارد که صدور انقلاب به معنای اقدام نظامی برای فتح کشورهای دیگر نیست، بلکه مراد صدور اندیشه انقلاب اسلامی است. وقتی الگو مطرح شد، ناگزیر باعث حرکت دیگران می شود. رویکرد امام(ره) در این زمینه کاملا منطبق بر اسلام است. ما در سوره مبارکه حدید می خوانیم:«لقد ارسلنا رسلنا بالبینات وانزلنا معهم الکتاب والمیزان لیقوم الناس بالقسط»؛ یعنی انبیاء نیامده اند کسی را مجبور به انجام کاری کنند. بلکه کتاب، میزان و بینات می آورند تا مردم با بصیرت و آگاهی که پیدا می کنند، وظیفه شناس شوند و قیام کنند. کار امام(ره) هم همین بود. امام(ره) فقط تبیین کردند و این مردم بودند که قیام کردند. لذا امام(ره) روزهای ابتدای پیروزی انقلاب در مدرسه رفاه، به تعارف نمی گفتند این شما ملت بودید که قیام کردید و ما را از تبعید و زندان بیرون آوردید. امام(ره) بر مبنای قران به نقش مردم باور داشت. لذا نسبت به سایر ملت ها هم مسئله از همین قرار است. امام(ره) موفقیت فوق العاده ای در این زمینه داشتند. یعنی جمهوری اسلامی  ثابت کرد اگر شرق و غرب همه قدرتشان را به کار گیرند، نمی توانند با یک ملت درگیر شوند و وابستگی نه تنها باعث پیشرفت نمی شود، که عامل پسرفت است.  لذا می بینیم دشمن با توجه به تجربه انقلاب اسلامی، دیگر جاها دست به کار شد و نگذاشت مسئله ای چون ایران با موفقیت تکرار شود. مصر، مثال روشنی در همین زمینه است.

با این حساب، در شرایط فعلی این سوال مطرح می شود که تفسیر درست از حضور مستشاری ما در کشورهای همسایه چیست؟

این مغلطه ای است که من دیده ام بسیار مطرح می شود. ببینید، اگر مسائل کشورهای مورد اشاره به خود آنها مربوط می شد و هیچگونه ارتباطی به ما نداشت، مثلا تعرض به سوریه، یمن، افغانستان، لبنان و غیره، فارغ از ارتباط آنها با ایران بود، ما باز هم طبق منطق اسلام و امام(ره) در صورت امدادخواهی آنها، باید کمک می کردیم. ما هرگز نگفته ایم اگر دولت ها و ملت های منطقه از ما کمک خواستند، ما چون قصد نداریم انقلابمان را به صورت نظامی صادر کنیم، کمک شان نمی کنیم! چه رسد به اینکه تعرض به آنها اساسا به خاطر ماست. تعرض به سوریه به دلیل حمایت سوریه از ما در مقطع کنونی و دوران دفاع مقدس است. علنا به سوریه می گویند تو چرا به ایران کمک کنی؟ خب ما چکار کنیم؟ بی غیرتی نشان دهیم و از دوستان خود حمایت نکنیم؟ چرا ؟ این اصلا صدور انقلاب نیست. مگر دولت بشار اسد دولت جمهوری اسلامی می شود؟ هرگز! یک دولت لیبرال است که احتمالا گرایشی هم به سوسیالیسم داشته باشد. تلاش برای حذف بشار اسد به خاطر این است که سوریه حلقه وصل حزب الله و ایران است. می خواهند محور مقاومت را بشکنند. در مورد عراق ما کی مستشار فرستادیم؟ وقتی که گروه های تکفیری کنار مرزهای ما قرار گرفتند. پس ما اینجا در واقع داریم از استقلال و تمامیت ارضی خودمان دفاع می کنیم. اصلا بحث صدور انقلاب و این مسائل مطرح نیست. این منافع و مصالح ملی ماست که ایجاب می کند ما با انتقال تجربیات خود، زمینه شکل گیری حشدالشعبی در عراق را فراهم کنیم تا عراق بتواند در برابر داعش کمر راست کند و موصل را پس بگیرد. پس اولا تقاضای خود آنهاست. ثانیا مصالح و منافع ملی ماست. اگر قرار باشد کوتاه بیاییم، مرزهای سرزمینی ایران به خطر می افتد.

این نوعی استقلال خواهی افراطی و تلاش برای تصرف دیگر کشورها نیست؟

ابدا. تصرف این است که پس از اتمام وضعیت فوق العاده در این کشورها هم نیروهای نظامی ما در آن جولان بدهد. اصلا چنین قراری نیست و ما تا زمانی خواهیم بود که دولت های مشروع سوریه و عراق تقاضای کمک مستشاری داشته باشند. وقتی این تقاضا نباشد، ما هم حضور نخواهیم داشت.

ممنون از وقتی که در اختیار ما گذاشتید.

به اشتراک بگذارید : تلگرام   |   فیس‌بوک
نام :
ایمیل :
پیام :