بذر انقلاب اسلامی در قیام عاشوراست

وابستگی و پیوستگی انقلاب اسلامی ایران با قیام حضرت سیدالشهدا(ع)، واقعیتی است که کمتر ناظر منصفی می تواند در صدد انکار آن برآید. با این وجود، بررسی ریشه های نضج و پیدایش نهضت انقلابی مردم ایران در دهه های ۴۰ و ۵۰ شمسی، واقعیات عمیق تری را در همین حوزه فرا روی ما قرار خواهد داد. طبیعتا بهترین روای این پیوستگی، کسی جز بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی نخواهد بود. امام(ره) از آغازین روزهای نهضت خویش، همواره با تکیه بر روح حماسی سیدالشهداء، مردم را به رویارویی با رژیم ستم شاهی می خواند.


چنانکه در دوم فروردین ۱۳۴۲ پس از حمله ماموران رژیم به مدرسه فیضیه، طی پیامی حماسی و انگیزه بخش خطاب به روحانیون، طلاب و اهالی قم، می نویسد: «ناراحت و نگران نشوید، مضطرب نگردید، ترس و هراس را از خود دور کنید. شما پیرو پیشوایانی هستید که در برابر مصایب و فجایع صبر و استقامت کردند، که آنچه ما امروز می‌بینیم نسبت به آن چیزی نیست. پیشوایان بزرگوار ما، حوادثی چون روز عاشورا و شب یازدهم محرم را پشت سر گذاشته‌اند و در راه دین خدا یک چنان مصایبی را تحمل کرده‌اند. شما امروز چه می‌گویید؟ از چه می‌ترسید؟ برای چه مضطربید؟»(۱)

امام(ره) بعدها در سال ۶۱ طی پیامی به مناسبت سالگرد ۱۵ خرداد ۴۲، به صورتی صریح تر، بذر اصلی انقلاب اسلامی را در قیام عاشورا جسته و تاکید می کند: «سالروز خرداد ۴۲ خمیرمایه نهضت مبارک ملت بزرگ ایران و روز بذر انقلاب بزرگ اسلامی ماست. ملت عزیز باید این خمیرمایه و بذر پربرکت را در عصر عاشورای ۸۳ [قمری‌] جستجو کند ملت عظیم‌الشان در سالروز این قیام فاجعه انفجارآمیزی که مصادف با ۱۵ خرداد ۴۲ بود، با الهام از عاشورا آن قیام کوبنده را به بار آورد. اگر عاشورا و گرمی و شور انفجاری آن نبود، معلوم نبود چنین قیامی بدون سابقه و سازماندهی، واقع شود.»(۲) امام(ره) در ادامه فراتر از این، به اتصال نهضتهای انقلابی مسلمین به قیام حضرت حجت(عج) اشاره می کنند: «واقعه عظیم عاشورا از ۶۱ هجری تا خرداد ۶۱ و از آن تا قیام عالمی بقیه الله - ارواحنالمقدمه الفداء - در هر مقطع انقلاب ساز است».(۳)

تاکید امام(ره) بر اهمیت واقعه ۱۵ خرداد ۴۲ و تصریح بر ارتباط وثیق آن با عاشورای سال ۶۱ هجری اما به همین محدود نمی شود. چنانکه می فرمایند: «گمان نکنید که اگر این مجالس عزا نبود، و اگر این دسته‌جات سینه‌زنی نبود، ۱۵ خرداد پیش‌ می‌آمد. هیچ قدرتی نمی‌توانست ۱۵ خرداد را آن طور کند مگر قدرت خون سیدالشهدا علیه‌السلام. و هیچ قدرتی نمی‌تواند این ملتی که از همه جوانب به او هجوم شده است و از همه قدرتهای بزرگ برای او توطئه چیده‌اند، این توطئه‌ها را خنثی کند، الا همین مجالس عزا.»(۴)

امام(ره) در نگاهی جامع تر، تمامی مراحل و پیش زمینه های نهضت را منتسب به عاشورا و قیام حضرت الشهداء می دانند: «کیفیت مبارزه را، کیفیت اینکه مبارزه بین یک جمعیت کم با جمعیت زیاد باید چطور باشد، کیفیت اینکه قیام در مقابل یک حکومت قلدری که همه جا را در دست دارد، با یک عده معدود باید چطور باشد، اینها چیزهایی است که حضرت سیدالشهدا به ملت آموخته است و اهل بیت بزرگوار او و فرزند عالیمقدار او هم فهماند که بعد از اینکه آن مصیبت واقع شد، باید چه کرد.»(۵) از این منظر، امام(ره) نقش حضرت اباعبدالله(ع) در نهضت مبارزاتی مردم ایران را چیزی فراتر از عامل انگیزه بخش می داند. چنانکه می توان در منظومه ی فکری حضرت امام(ره)، نقش حضرت اباعبدالله(ع) در مبارزات ملت ایران را در سطح "رهبری" نیز انقلاب نیز جستجو کرد.

امام(ره) مرتبط با همین گزاره می فرمایند: «این را باید همه گویندگان توجه بکنند، و ما باید همه متوجه این معنا باشیم که اگر قیام حضرت سیدالشهدا - سلام الله علیه - نبود، امروز هم ما نمی‌توانستیم پیروز بشویم. تمام این وحدت کلمه‌ای که مبدا پیروزی ما شد، برای خاطر این مجالس عزا و این مجالس سوگواری و این مجالس تبلیغ و ترویج اسلام شد. سید مظلومان یک وسیله‌ای فراهم کرد برای ملت که بدون اینکه زحمت باشد برای ملت، مردم مجتمع اند.»(۶)

ورای واقعه ۱۵ خرداد سال ۴۲، امام(ره) عامل اصلی حرکت مردم در واقعه خونین ۱۷ شهریور ۵۷ به عنوان یکی دیگر از نقاط عطف مبارزه ملت ایران را نیز در قیام حضرت سیدالشهداء(ع) جستجو کرده، آن را ملهم از حرکت شهدای کربلا تحلیل می کند.

چنانکه در پیام امام(ه) به مناسبت سالگرد فاجعه ۱۷ شهریور در سال ۱۳۵۸ می خوانیم: «روزهایی که بر ما گذشت عاشورای مکرر بود و میدانها و خیابانها و کوی و برزنهایی که خون فرزندان اسلام در آن ریخت، کربلای مکرر. و این دستور آموزنده، تکلیفی است و مژده‌ای. تکلیف از آن جهت که مستضعفان، اگرچه با عده‌ای قلیل، علیه مستکبران، گرچه با ساز و برگ مجهز و قدرت شیطانی عظیم، مامورند چونان سرور شهیدان قیام کنند. و مژده که شهیدان ما را در شمار شهیدان کربلا قرار داده است؛ و مژده که شهادت رمز پیروزی است.»(۷) امام(ره) در متن پیام خود تاکید می کند:« ۱۷ شهریور، مکرر عاشورا و میدان شهدا، مکرر کربلا و شهدای ما، مکرر شهدای کربلا و مخالفان ملت ما، مکرر یزید و وابستگان او هستند.»(۸) 

اگر شکل گیری ساختار جمهوری اسلامی و مهندسی دقیق آن در ذهن حضرت امام(ره) در طول دوران مبارزه را نیز بخش مهمی از فرآیند پیروزی ملت ایران در فرآیند مبارزات خود تصور کنیم، شاید بتوان به درک عمیق تری از نقش قیام عاشورا در پیروزی انقلاب اسلامی دست یافت. چرا که در نگاه حضرت امام(ره)، نقش قیام عاشورا در هدایت ملت ایران، تنها به تزریق انگیزه های انقلابی محدود نمی شود، بلکه فرآیند نظام سازی را نیز می توان از معارف حسینی(ع) استخراج نمود. چنانکه امام(ره) طی پیام نوروزی سال ۶۷، هدف حیات مبارک سیدالشهداء را اساسا ایجاد نظام اسلامی معرفی کرده می فرمایند: «زندگی سیدالشهدا...این معنا بوده است که در مقابل جور، حکومت عدل را می‌خواستند درست کنند.»(۹) روی هم رفته، مرور مراحل مبارزه ملت ایران از آغازین مراحل تا پیروزی در بهمن ماه ۵۷ نشان می دهد امام(ره) از آغازین روزهای مبارزه تا بهمن ۵۷، مهم ترین عامل پیروزی را تاسی عمیق ملت ایران به قیام عاشورای سال ۶۱ هجری می داند. الگوپذیری پیروزمندانه ای که می توان آن را در فرآیند مبارزه، فرآیند نظام سازی، مدل ایجاد وحدت و سایر ابعاد انقلاب جستجو نمود.

پی نوشت ها:

۱-صحیفه امام(ره)، جلد ۱، صفحه ۱۶۶

۲-صحیفه امام(ره)، ج ‏۱۶، ص ۲۹۰

۳-همان

۴-صحیفه امام(ره)، ج۱۶، ص ۳۴۶ 

۵-صحیفه امام(ره)، جلد ۱۷، صفحه ۵۶ 

۶-صحیفه امام(ره)، جلد ۱۷-صفحه ۵۵ 

۷-صحیفه امام(ره)، جلد ۹، صفحه ۴۴۵

۸-همان

۹-صحیفه امام(ره)، جلد ۲۰، صفحه ۱۸۹

به اشتراک بگذارید : تلگرام   |   فیس‌بوک
نام :
ایمیل :
پیام :