عزداری سیدالشهدا علیه السلام در منظومه فکری امام(ره)؛

جنبه سیاسی این مجالس بالاتر از همه جنبه‌های دیگر است

امتزاج عزاداری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) با فرهنگ، زندگی، شخصیت، روح و روان مردم ایران، واقعیتی است انکارناپذیر. بحث پیرامون کیفیت عزاداری، سوالات، تحریف ها و شبهات مطروحه در این حوزه در بسیاری مواقع محل اختلافاتی هرچند جزئی شده است. اختلاف هایی که البته همیشه هم جزئی نیست!


سعی در  مراسم سوگواری حضرت اباعبدالله(ع) از مسائل و بحث های سیاسی برای بالا بردن میزان معنویت مجلس -یا هر هدف دیگر- از جمله همین انحرافات بزرگ و مبنایی محسوب می شود. قریب شش سال پیش از این، رهبر فرزانه انقلاب در دیدار اعضای ستاد مرکزی هیئت رزمندگان اسلام‌  در همین زمینه می فرمایند:«هیئت ها نمیتوانند سکولار باشند؛ هیئت امام حسین سکولار ما نداریم! هرکس علاقه‌‌مند به امام حسین است، یعنی علاقه‌‌مند به اسلام سیاسی است، اسلام مجاهد است، اسلام مقاتله است، اسلام خون دادن است، اسلام جان دادن است؛ معنای اعتقاد به امام حسین این است. اینکه آدم در یک مجلس روضه یا هیئت عزاداری مراقب باشد که نبادا وارد مباحث اسلام سیاسی بشود، این غلط است.»(۱)

دقت در سلوک سیاسی-اجتماعی، موضع گیری ها و نوع مواجهه حضرت امام(ره) با مسئله عزاداری سید و سالار شهیدان نیز، مبین همین واقعیت است. امام(ره) اول آذر ماه ۱۳۵۷ و در آستانه ماه محرم، طی پیامی از نوفل لوشاتو خطاب به ملت ایران، مجالس عزای حسینی(ع) را اینگونه وصف می کند:« اکنون که ماه محرم چون شمشیر الهی در دست سربازان اسلام و روحانیون معظم و خطبای محترم و شیعیان عالی مقام سیدالشهداء -علیه الصلوه والسلام- است، باید حد اعلای استفاده از آن را بنمایند، و با اتکا به قدرت الهی، ریشه‌های باقیمانده این درخت ستمکاری و خیانت را قطع نمایند... مجالس بزرگداشت سید مظلومان و سرور آزادگان...مجالس غلبه سپاه عقل بر جهل و عدل بر ظلم و امانت بر خیانت و حکومت اسلامی بر حکومت طاغوت است.»(۲) نگاه امام(ره) به وجهه سیاسی عزای حسینی جهان اما در شرایط دیگری، بسیار صریح تر از چنین پیام هایی نیز بیان شده است.

امام(ره) در تاریخ ۱۴ آبان ماه ۵۹، در آستانه ماه محرم طی سخنرانی در جمع واعظان و خطیبان مذهبی کشور می فرمایند: « این مظاهر و شعائر و اموری که در اسلام در آن سفارش شده باید فکر کنید که اینها یک مسئله سطحی نبوده است که می‌خواستند جمع بشوند و گریه کنند، خیر. ما ملت گریه سیاسی هستیم، ما ملتی هستیم که با همین اشکها سیل جریان می‌دهیم و خرد می‌کنیم سدهایی را که در مقابل اسلام ایستاده است.»(۳) امام(ره) در بخش دیگری از همین سخنرانی در تشریح ابعاد سیاسی مجالس عزای حضرت اباعبدالله الحسین(ع) تاکید می کند: «مسائل اسلام، مسائل سیاسی است و سیاستش غلبه دارد بر چیزهای دیگرش. اجتماعاتی که اسلام بعضی‌اش را فرض کرده است، واجب کرده است و بعضی‌اش را به‌طور استحباب و مبالغه در استحبابش کرده است اینها یک مسائل سیاسی است.»(۴)

امام(ره) طی سخنان خود در این حوزه، به صورتی از غلبه وجهه سیاسی مجالس عزای سیدالشهداء بر دیگر جنبه های آن حرف می زند که گویی از منظر ایشان، مجلس عزای حسینی(ع) چیزی جز یک محفل اجتماعی سیاسی نیست. بنیانگذار کبیر انقلاب، ۳۰ مهر ماه ۵۸ در جمع  نمایندگان اقشار مختلف مردم و عشایر درباره نقش حیاتی اقامه عزای حسینی(ع) در تعیین مقدرات سیاسی کشور می فرمایند: «دشمنهای ما، که مطالعه کرده بودند در حال ملتها و مطالعه کرده بودند در حال ملت شیعه، می‌دیدند آنها که تا این مجالس هست...نمی‌توانند برسند به مقاصد خودشان. زمان رضاخان قدغن کردند و کارهای خودشان را انجام دادند... اینهایی که تزریق می‌کنند به شما «ملت گریه»، «ملت گریه»، اینها خیانت می‌کنند. بزرگ هایشان و ارباب هایشان از این گریه‌ها می‌ترسند؛ دلیلش این است که رضاخان آمد همه اینها را برد از بین، و مامور بود...اینها یک شعائر سیاسی است که باید حفظ بشود.»(۵)

امام(ره) نقش آفرینی سیاسی مجالس روضه سیدالشهداء را البته محصور در مبارزه با رژیم سفاک پهلوی نمی بیند، بلکه حضور مجاهدانه جوانان وطن برای دفاع از خاک مقدس کشور در برابر هجمه رژیم بعث را نیز ملهم از مجالس روضه تحلیل می کند. امام(ره) ۲۵ مهر ماه ۶۱ در آستانه ماه محرم در جمع خطبا، علما، روحانیون و مداحان قم، تهران، آذربایجان شرقی و غربی در همین زمینه می فرماید: « اگر این مجالس وعظ و خطابه و عزاداری و اجتماعات سوگواری نبود، کشور ما پیروز نمی‌شد. همه در تحت بیرق امام حسین - سلام الله علیه - قیام کردند. الآن هم می‌بینید که در جبهه‌ها وقتی که نشان می‌دهند آنها را، همه با عشق امام حسین است که دارند جبهه‌ها را گرم نگه می‌دارند.»(۶) نگاه سیاسی امام(ره) به مجالس عزای حسینی(ع) اما منحصر در ایجاد انگیزه برای مبارزه با ظلم نیست.

امام(ره) نفس برگزاری تجمعات عزاداری را نیز حامل قوی ترین پیام های سیاسی می داند و معتقد است هیچ نیرویی در هیچ جای دنیا نمی تواند حتی با صرف میلیون ها دلار پول، اینچنین مردم یک کشور و بلکه مردم ملت های مختلف را در یک جهت خاص، متحد و همدل کند.  امام(ره) در همین زمینه می فرماید: «شما انگیزه این گریه و این اجتماع در مجالس روضه را خیال نکنید که فقط این است که ما گریه کنیم برای سیدالشهدا. نه سیدالشهدا احتیاج به این گریه‌ها دارد و نه این گریه‌ها خودش - فی نفسه - کاری از آن می‌آید، لکن این مجلسها مردم را همچو مجتمع می‌کنند و یک وجهه می‌دهند، سی میلیون، سی و پنج میلیون جمعیت در دو ماه محرم و خصوصا دهه عاشورا، یک وجهه، طرف یک راه می‌روند. اینها را در این ماه محرم، خطبا و علما در سرتاسر کشور می‌توانند بسیج کنند برای یک مسئله. این جنبه سیاسی این مجالس بالاتر از همه جنبه‌های دیگری که هست.»(۷)

امام(ره) جایی دیگر در همین زمینه تاکید می کند: « در سرتاسر کشور مجلس روضه باشد. همه روضه بخوانند. و همه گریه بکنند. از این هماهنگ‏تر چى؟ شما در کجا سراغ دارید که ملتى این طور هماهنگ بشود؟ کى اینها را هماهنگ کرده؟ اینها را سید الشهداء(ع) هماهنگ کرده است... این هماهنگی، بزرگترین امر سیاسی است در دنیا.»(۸) امام(ره) از سویی معتقد است «اسلام همه اش سیاست است»(۹) و از سویی دیگر معتقد است «فداکارى سید الشهدا- سلام الله علیه- است که اسلام را براى ما زنده نگه داشته است.»(۱۰). روشن است که در چنین اتمسفری، نه تنها از نظر امام(ره)؛ بلکه از نظر هر فرد عاقلی، مراسم بزرگداشت شهیدی که باعث زنده ماندن یک مکتب سیاسی شده است، بیش از هر چیزی صبغه ای سیاسی خواهد داشت.

پی نوشت ها:

۱-بیانات امام خامنه ای در دیدار اعضای ستاد مرکزی هیئت رزمندگان اسلام‌ - ۲۰/۸/۱۳۹۰

۲- صحیفه امام(ره)-جلد ۵-صفحه ۷۶-۷۷

۳- صحیفه امام(ره)-جلد ۱۳-صفحه ۳۲۷

۴- صحیفه امام(ره)-جلد ۱۳-صفحه ۳۲۳

۵- صحیفه امام(ره)-جلد ۱۰-صفحه ۳۱۶

۶- صحیفه امام(ره)-جلد۱۷صفحه ۵۸

۷- صحیفه امام(ره)-جلد ۱۰-صفحه ۳۱۵

۸-صحیفۀ امام(ره)-جلد۱۱-ص۹۹

۹-صحیفه امام(ره)-جلد ۱۰-صفحه ۱۲۵

۱۰- صحیفه امام(ره)-جلد ۱۵-صفحه ۳۳۱

به اشتراک بگذارید : تلگرام   |   فیس‌بوک
نام :
ایمیل :
پیام :