درنگی در نهضت حسینی(ع) و نهضت خمینی(ره)؛

ما هم مثل سیدالشهداء برای شهادت حاضریم

همگونی و در هم تنیدگی انقلاب اسلامی ایران با قیام جاوید عاشورا را می توان از جهات متنوعی مورد واکاوی و سنجش قرار داد. نخستین زاویه از این مشابهت را طبیعتا باید در الگوپذیری مردم ایران از عاشورا و انگیزه سازی حماسه حسینی(ع) در صفوف ملت انقلابی ایران جستجو کرد. دقت در این حوزه و اولویت دادن به آن، بدین سبب مهم است که هیچ انقلاب و جنبش اجتماعی فراگیری، بدون موتور محرکه ای نیرومند و وحدت آفرین به منصه ی ظهور و پیدایش پای نخواهد گذاشت. رهبر کبیر انقلاب اسلامی از این جهت، در تمامی دوران مبارزه و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جایگاهی ویژه و بنیادین را برای عزاداری محرم و قیام عاشورا قائل است.


چنین است که امام(ره) طی پیامی به مناسبت قیام ۱۹ دی ۱۳۵۶ مردم قم، محرم را نه تنها الگوی نهضت مردم ایران می داند، که آن را سرلوحه تمامی تعلیمات اسلام تا پایان دنیا برشمرده، تاکید می کند: «محرم چه ماه مصیبت زا و چه ماه سازنده و کوبنده‌ای است، محرم ماه نهضت بزرگ سید شهیدان و سرور اولیای خداست که با قیام خود در مقابل طاغوت، تعلیم سازندگی و کوبندگی به بشر داد و راه فنای ظالم و شکست ستمکار را به فدایی دادن و فداشدن دانست؛ و این خود سرلوحه تعلیمات اسلام است برای ملتها تا آخر دهر.»(۱)

امام(ره)، خاستگاه هر دو قیام ۱۵ خرداد و ۱۹ دی را در نهضت حسینی می بیند و با یادآوری جنایات رژیم در ۱۵ خرداد ۴۲ (۱۲ محرم ۱۳۸۳ ه.ق) تاکید می کند: «نهضت ۱۲ محرم (۱۵ خرداد) در مقابل کاخ ظلم شاه و اجانب به پیروی از نهضت مقدس حسینی چنان سازنده و کوبنده بود که مردانی مجاهد و بیدار و فداکار تحویل جامعه داد که با تحرک و فداکاری روزگار را بر ستمکاران و خائنان سیاه نمودند.»(۲) امام(ره) در ادامه با اشاره مجدد به وقوع هر دو قیام مردم قم در ماه محرم، می نویسد: «نهضت اخیر که پرتوی از نهضت ۱۵ خرداد است و شعاعش در سراسر کشور نور افکنده، خود کوبندگی خاصی دارد که شاه را از خود بیخود کرده و او و دار و دسته چاقوکشش را به تلاش مذبوحانه واداشته، جنایات ۲۹ محرم امسال نقطه عطفی است به جنایات شاهانه ۱۲ محرم آن سال».(۳)

جامعه آماده است!

دیگر وجه مشابهت نهضت حسینی و نهضت مبارزاتی ملت ایران را می توان در تشابه فضای اجتماعی منجر به قیام و انگیزه رهبران دو انقلاب دانست. امام(ره) به پیروی از جد بزرگوارش حسین بن علی(ع)، سکوت در برابر شرایط حاکم بر رژیم پهلوی را جایز ندانسته، پس از حمله دژخیمان شاه به مدرسه فیضیه در سال ۱۳۴۲، طی تلگرامی به علمای تهران می فرماید: «اینان با شعار شاه دوستی به مقدسات مذهبی اهانت می‏کنند. شاه دوستی یعنی غارت‏گری، هتک اسلام، تجاوز به حقوق مسلمین، سوزاندن نشانه‏های اسلام، محو آثار اسلامیت، شاه دوستی یعنی تجاوز به احکام اسلام و تبدیل احکام قرآن کریم، شاه دوستی یعنی کوبیدن روحانیت و اضمحلال آثار رسالت، حضرات آقایان توجه دارند، اصول اسلام در معرض خطر است، قرآن و مذهب در مخاطره است، با این احتمال، تقیه حرام است و اظهار حقایق واجب (ولو بلغ ما بلغ.)»(۴)

شباهت رهبری قیام عاشورا و انقلاب اسلامی اما به همین محدود نمی شود. امام(ره) همچون جد بزرگوارش آماده دادن هر گونه هزینه ای برای نجات اسلام است و می فرماید: «ما باید سعی کنیم تا حصارهای جهل و خرافه را شکسته، تا به سرچشمه زلال اسلام ناب محمدی (ص) برسیم، و امروز غریب ترین چیزها در دنیا همین اسلام است و نجات آن قربانی می خواهد و دعا کنید من نیز یکی از قربانی های آن گردم.»(۵) و در جایی دیگر می فرماید:« اگر ما اسلام را در خطر دیدیم، همه مان باید از بین برویم تا حفظش کنیم.»(۶) بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی در تمامی مراحل، روح شهادت طلبی خود و انقلابیون را به قیام حسینی(ع) متصل می کند: «ما هم همانطوری که سیدالشهدا در مقابل آن همه جمعیت و آن همه اسلحهای که آنان داشتند قیام کرد تا شهید شد، ما هم همین طور، ما هم برای شهادت حاضریم.»(۷)

نگاه امام(ره) به تشابه قیام ملت انقلابی ایران با نهضت جاوید عاشورا اما گسترده تر از این است. بنیانگذار کبیر انقلاب، نه تنها رمز انقلاب اسلامی را در قیام عاشورا می جوید و تاکید می کند:«رمز پیروزی اسلام بر کفر جهانی را در این قرن که پانزدهم خرداد ۴۲ سرآغاز آن بود، در دوازدهم محرم حسینی جستجو کنید که انقلاب اسلامی ایران، پرتوی از عاشورا و انقلاب عظیم الهی آن است»(۸)، بلکه معتقد است امام حسین(ع) ورای آنکه رمز انقلاب اسلامی است، آموزگار انقلاب در تمامی مراحل آن نیز هست: «کیفیت مبارزه را، کیفیت اینکه مبارزه بین یک جمعیت کم با جمعیت زیاد باید چطور باشد، کیفیت اینکه قیام در مقابل یک حکومت قلدری که همه جا را در دست دارد، با یک عده معدود باید چطور باشد، اینها چیزهایی است که حضرت سیدالشهدا به ملت آموخته است و اهل بیت بزرگوار او و فرزند عالیمقدار او هم فهماند که بعد از اینکه آن مصیبت واقع شد، باید چه کرد.»(۹)

"عاشورا"، هسته سخت انقلاب اسلامی

در نگاه امام(ره)، عاشورا جوهره و خمیرمایه اصلی انقلاب اسلامی است. لذا تصور مطالعه نهضت مبارزاتی مردم ایران و انقلاب اسلامی بدون درک مفاهیم فرهنگ عاشورایی، چیزی جز بیراهه رفتن نخواهد بود. امام(ره) از آن رو که امام حسین(ع) را آموزگار اصلی خود و ملت ایران می بیند، معتقد است رمز در آغوش کشیدن پیروزی های بیشتر، شباهت یافتن افزون تر به حسین(ع) و حرکت اوست و از سویی، مقدمه هر شکستی در این مسیر، دور شدن از راه و مرام حسینی(ع) خواهد بود. در همین ارتباط امام(ره) ضمن تاکید بر حفظ شعائر حسینی(ع)، راه تداوم نهضت را نیز همان می داند: «باید بدانید که اگر بخواهید نهضت شما محفوظ بماند، باید این سنتها را حفظ کنید.»(۱۰) گویی این سخنان امام(ره)، ترجمه دیگری از کلام رهبرمعظم انقلاب است که:« محافظه‌کاری قتلگاه انقلاب است!»(۱۱)

پی نوشت ها:

۱-صحیفه امام(ره)-جلد ۳-صفحه ۳۱۴

۲-صحیفه امام(ره)-جلد ۳-صفحه ۳۱۵

۳-همان

۴- صحیفه امام(ره)-جلد ۱-صفحه ۱۷۸

۵-صحیفه نور- ج ۲۱، صفحه ۴۱

۶-صحیفه نور-جلد ۲۱-صفحه ۳۱

۷-صحیفه نور-جلد ۱۷-صفحه ۶۲

۸-صحیفه امام(ره)، جلد ۱۷، صفحه ۵۶ 

۹- صحیفه امام(ره)- ج‏۱۷- ص ۴۸۲

۱۰-صحیفه امام(ره)-جلد ۱۵-صفحه ۳۳۱

۱۱-بیانات در جلسه پرسش و پاسخ دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر-۲۲/۱۲/۱۳۷۹

به اشتراک بگذارید : تلگرام   |   فیس‌بوک
نام :
ایمیل :
پیام :